Archief Gebouw en Omgeving

Hieronder vindt u een selectie van de berichtgeving van de werkgroep Gebouw en Omgeving uit de periode 2010 - 2014.

Zoekt u iets specifieks?
Weet dan dat er ook nog tal van interessante publicaties te vinden zijn in ons internet-archief.

Gebruik de knop om naar onze uitgebreide bibliotheek te navigeren.

Artikelindex

Werkbezoek aan zustervereniging 'Oud Hoorn'

Op zaterdagochtend 9 juli 2011 verzamelden de werkgroepleden van Gebouw en Omgeving zich voor het station van Hoorn waar Egbert Ottens, voorzitter van de vereniging Oud Hoorn, hen opwachtte. Samen met een stadsgids dook de groep meteen in de rijke historie van deze VOC-stad. De stadsstructuur wordt nog steeds bepaald door de nu overkluisde loop van het veenstroompje naar de Hoornse Hop, alwaar de eerste haven ontstond.

Via een boeiende rondleiding belandde de Werkgroep in het eigen verenigingsgebouw van Oud Hoorn aan 'Onder de Boompjes'.
Opvallend was de grote openheid die gebouw en verenging ten toon spreiden naar belangstellenden, niet alleen door de expositie en de winkel op de begane grond, maar ook door de ruime openingstijden vier dagen per week.

De uitleg over de aanpak van Oud Hoorn geeft handreikingen die toepasbaar kunnen zijn voor 'HaErlem'. Alan Barker heeft een en ander bijeen gezet. Zie zijn notities hieronder.

Verrassend was het 12.000 historische foto's grote beeldbestand, het 'actief' (soms tot de Hoge Raad) volgen of reageren op bestemmingsplannen, de intense samenwerking met zuster-verenigingen, het persoonlijk contact met ambtenaren en bestuurders en de totaal van onze vereniging afwijkende bestuursopbouw. In Hoorn geen cluster van werkgroepen met een coördinerend Algemeen Bestuur, maar een heel 'platte organisatie' met korte contact-lijnen. Ieder bestuurslid heeft een omschreven taak. Hij/zij opereert - per actie – via vakkundige adviezen dan wel medewerking die men 'vergaart' uit een daarop gericht bestand uit de ruim 2.000 leden. Dit stimuleert snel reageren op wisselende problemen òf kansen. Trots voorbeeld hiervan is jaarthema 2011 'Hadrianus Junius', compleet met workshops, tentoonstelling en publicatie. Vanuit dit succes vroeg Egbert Ottens zich af Haarlems tijdgenoot 'Schonéus' op de zelfde manier uit de vergetelheid valt te lichten.

'Oud Hoorn' onderscheidt ook van 'HaErlem' in die zin dat ze historiserend terugbouwen in de binnenstad geenszins vanzelfsprekend vindt. Eigentijds vormgegeven dakkapellen en lichtschachten in de zijgevel geven het verenigingsgebouw extra functionaliteit. In de hoofdstraat wees stadsgids de werkgroep op een passende, moderne dakopbouw.


Na de lunch werd het bezoek vervolgd met een tweede rondleiding, vanaf de Rode Steen richting haven.

Al bijeen een aangename en zeer informatieve excursie, met het karakter van een leerzaam werkbezoek.

Informatie over de Vereniging Oud Hoorn
Bij gelegenheid van de excursie kregen de gasten ook uitvoerige informatie over de Vereniging Oud Hoorn (algemene info:www.oudhoorn.nl). Alan Barker, lid van de werkgroep Gebouw en Omgeving, doet verslag.

Van de circa 70.000 inwoners zijn er 2000 lid – Hoornaises (geboren in Hoorn) en Hoornenaars (bewoners van Hoorn). De vereniging heeft een eigen pand aan Onder de Boompjes in eigendom. Het is drie dagen in de week open voor het publiek met expositie, winkel en documentatiecentrum.

Samen met het Historisch Museum van Hoorn heeft Oud Hoorn dit jaar aandacht besteed aan Hadrianus Junius en zijn boek "Batavia" over de geschiedenis van Holland. In het centrum is voor dit gedachtenisjaar een leeg winkelpand gehuurd en als expositieruimte ingericht.
Wethouder van Cultuur Haarlem Pieter Heiliegers was op uitnodiging aanwezig bij de opening. De vereniging Haerlem wordt sterk aanbevolen aandacht te schenken aan Schoneus van Haarlem, tijdgenoot van Junius. Op dit moment is een afstudeerscriptie over Schoneus in voorbereiding bij het Huygens Instituut voor Nederlandse Geschiedenis in Leiden/Den Haag.

De vereniging Oud Hoorn heeft een eigen opleiding met eindexamen voor stadsgidsen. Momenteel zijn er 25 gidsen in opleiding. De vereniging biedt 6 verschillende wandelingen (b.v. kloostertuinen, Junius) met gids aan.
Er is een stratenboek en een stegenboek met historische gegevens voor gebruik van de gidsen opgesteld. De website is enkele keren bekroond als voorbeeldsite. Het Westfriese Genootschap en uitgever Waanders zetten hun eigen informatie op de site van de vereniging.

In het beeldbestand zijn er 12.000 historische foto's en er wordt steeds nieuwe foto's en schilderijen door bewoners aangeleverd. De vereniging heeft ook een collectie ansichtkaarten met beelden van de stad (wat doet denken aan de verzameling van de Haarlemse stedenbouwkundige Jan Dekker). Er worden scans van gemaakt en vervolgens worden de originelen geschonken aan het Westfries Archief.

De vereniging houdt zich actief bezig met het structuurplan en bestemmingsplan voor de oude stad. Het verschijnsel witte vlek (ontwikkelingsgebied zonder bestemming) blijkt niet uniek voor Haarlem. Het is ook in Hoorn voorgekomen. Het verenigingsbestuur (8 personen) laat het niet zitten bij het indienen van "zienswijzen" maar zet door in het geven van een persoonlijke toelichting en beargumentering van hun standpunten bij de wethouder en de betrokken ambtenaren. Hiervoor worden 2 redenen aangevoerd:

  1. De gemeentelijk afdeling erfgoed, waaronder bescherming van de oude stad valt, staat onder druk van de zusterafdelingen ruimtelijk ordening en economie om in het licht van economische groei zo weinig mogelijk beperkingen voor hergebruik of herontwikkeling van panden op te leggen.
  2. Instanties zoals Oud Hoorn worden gauw weggezet als 'oude zeurders' wanneer zij voorstellen indienen voor behoud van het historisch karakter van de stad.


Door persoonlijk aan wethouder en ambtenaren het belang te kunnen toelichten van bepaalde bouwkundige karakteristieken in het historisch stadsbeeld, kweekt de vereniging meer begrip voor de ernst van haar bezwaren.
Zo ontstaat er aan de kant van het stadsbestuur een beter inzicht in de verhoogde aantrekkingskracht van de stad door behoud van historische kenmerken. En daarbij geldt: 'hoe meer bezoekers hoe meer inkomsten voor de stad' en dit helpt soms om twijfels van de afdeling economie weg te nemen.
Op deze wijze ondersteunt de vereniging de positie van de afdeling erfgoed binnen het gemeentelijk apparaat.
Andere gemeentelijke vraagstukken waarover Oud Hoorn een mening heeft, zijn bijvoorbeeld de zomer– en winterterrassen (op de Rode Steen), de terrasnota en in verband hiermee het gebruik van witplastic meubilair door sommige exploitanten.
Waar zulks een zaak kan bevorderen maakt het bestuur desnoods de gang naar de rechter.
De wethouder gaf de vereniging een compliment bij het vastleggen van het huidige bestemmingsplan: mede door de inbreng van de vereniging was het sterk verbeterd en kon het zonder langdurige procedures worden vastgesteld.

De vereniging is van mening dat historiserend terugbouwen in de binnenstad niet vanzelfsprekend de juiste oplossing betekent. Belangrijk is dat bij nieuwbouw rekening wordt gehouden met de omgeving ('het moet niet vloeken in maat en schaal') en dat de historisch context wordt gerespecteerd.
Zo is bijvoorbeeld in het ontwerp-bestemmingsplan de bepaling geschrapt dat alle panden een verdieping bij zou mogen bouwen. De goothoogte en max. bouwhoogte, en de vrijstellingen daarop, zijn een belangrijke zaak.

Voor vakkundige adviezen wordt onder de leden gezocht naar mensen met de nodige vakkennis. Zo wordt een jurist en/of planoloog benaderd om het bestuur bij te staan bij het indienen van zienswijzen op bestemmingsbouwplannen. Nogal wat leden zijn niet bereid vast lid te worden van een werkgroep, maar willen wel incidenteel advies geven.

Voor de leden is er jaarlijks een nieuwjaarsreceptie en het verenigingsbestuur brengt jaarlijks een werkbezoek aan een stad.

Alan Barker,

Lid van de werkgroep Gebouw en Omgeving