JAAREXCURSIE NAAR ANTWERPEN

Antwerpen - Geschiedenis, schilders en drukkers

De Jaarexcursie van de Historische Vereniging Haerlem gaat dit keer naar Antwerpen. Haarlem en  Antwerpen, twee steden met een verbonden verleden. De oorsprong van deze handelsplaats op de rechteroever gaat terug naar het begin van de vijftiende eeuw. Tussen 1500 en 1560 groeide deze stad uit tot de belangrijkste handelsstad in Noord-Europa, met kort voor het begin van de Tachtigjarige Oorlog zo'n honderdduizend inwoners.  Na de val van Antwerpen in 1585 vertrok bijna de helft van de bevolking naar de Noordelijke-Nederlanden. Bovendien sloot de Republiek te monding van de Schelde af. Deze oorlog betekende voor Antwerpen het verlies van haar dominante positie in de wereldhandel. De grote bloei was weliswaar over, maar de stad bleef als economische centrum belangrijk en de kunst beleefde met Peter Paul Rubens, Antoon van Dyck en Jacob Jordaens hoogtijdagen. Frans Hals reisde circa 1616 zelfs naar Antwerpen, om het werk van zijn beroemde tijdgenoot Rubens met eigen ogen te zien.

Museum aan de Stroom
Stad aan de Schelde, Museum aan de Stroom:  een wonderlijk mooi gebouw van 10 verdiepingen waarin op iedere verdieping een ander verhaal wordt verteld over de geschiedenis van Antwerpen. Op de bovenste verdieping is er een schitterend uitzicht op de stad en de bochten van de Schelde. Iedere verdieping heeft een thema dat de stad raakt en het verleden in een context plaatst. Een terugblik op de geschiedenis van de stad, maar met twee benen in het heden. Het vernieuwende museale concept te ervaren en te ondergaan, maar ook om er met elkaar over van gedachten te wisselen na afloop van ons bezoek.


Onze-Lieve-Vrouwekathedraal

Na het bezoek aan het museum lopen wij gezamenlijk of op eigen gelegenheid naar de Grote Markt met het schitterende stadhuis dat op 27 februari 1563 voltooid werd. De gevel is een van de mooiste voorbeelden van de Noordelijke renaissance en dat de architectuur in Noordwest Europa, waaronder die van Haarlem, sterk beïnvloed heeft. U luncht naar eigen smaak en keuze en wij treffen elkaar weer om 14.00 uur bij de kathedraal.
Boven de Grote markt en de Groenplaats torent de Onze-Lieve-Vrouwekathedraal, gebouwd tussen 1352 en 1521. Een hoogtepunt van de Brabantse gotiek. In tegenstelling tot de Grote Kerk in Haarlem hebben de Calvinisten in deze kerk in 1566 huisgehouden en zijn middeleeuwse ramen, beelden en graven vernield. De herinrichting van het interieur ademt dan ook het karakter van de Barok. Hoogtepunt vormen de vier immense altaarstukken (drieluiken) van Peter Paul Rubens: De kruisoprichting (1609-10), de kruisafneming (1612), de verrijzenis van Christus (1612) en de Hemelvaart van Maria (1626).

Rubenshuis of Museum Plantin-Moretus
Na deze bezichtiging van de kathedraal kunt u kiezen: het Rubenshuis of Museum Plantin-Moretus. Vanaf de Groenplaats loopt de groep voor het Rubenshuis via de Schoenstaat en de Meir naar Het Rubenshuis aan de Wapper. Een werkelijk stadspaleis dat duidelijk maakt dat het kunstbedrijf van Peter Paul Rubers succesvol was. Dat was het ook echt: een firma in kunst waar de groten der aarde tot de clientèle behoorden. De immense rijkdom van Rubens wordt duidelijk als je dit paleis vergelijkt met het Rembrandthuis in Amsterdam, dat op zich al een duur huis was en meer dan de kunstenaar zich eigenlijk kon permitteren. Maar het Rembrandthuis valt volkomen in het niet bij de omvang en rijkdom van het Rubenshuis. In de rondleiding gaat Michiel Kersten vooral in op de opdrachtgevers en de kunstmarkt die Rubens bediende. En de uitgelezen 'marketing-avant-la-lettre-technieken' die hij toepaste om zijn naam en faam over Europa te verspreiden.

De anderen lopen via Reyndersstraat en de Leeuwenstraat naar de het Museum Plantin-Moretus aan de Vrijdagmarkt. Een museum, dat er prat op gaat als enige museum op de Werelderfgoedlijst van de Unesco te staan.
In de Gulden Passer, een grote patriciërswoning was de vermaarde drukkerij en uitgeverij van Christoffel Plantin en zijn schoonzoon Jan Moretus gevestigd.  Het museum laat driehonderd jaar geschiedenis van deze vermaarde drukkerij zien, die onder andere de Atlas van Abraham Ortelius uitgaf en het invloedrijke kruidenboek van Rembert Dodoens. In de collectie bevinden zich behalve drukpersen en andere benodigdheden van drukkers, een schitterende bibliotheek met manuscripten, incunabelen en drukken. Een bezoek aan dit museum betekent en passant ook een mooie voorbereiding op de Coornhert-tentoonstelling, die volgend jaar in De Hoofdwacht te zien zal zijn.
 
De dag wordt besloten met een gezamenlijk diner in Brasserie Appelmans in de buurt van de Grote Markt.


Programma zaterdag 26 augustus 2017
08.30 uur - vertrek vanaf IKEA Haarlem
11.00 uur - Antwerpen Museum aan de Stroom
12.30 uur - Wandeling over het Steen (oevers van de Schelde) naar de Grote Markt
13.00 uur - Lunch in de omgeving van de Grote markt (eigen gelegenheid)
14.00 uur - Bezichtiging Onze-Lieve-Vrouwekathedraal met Michiel Kersten
15.00 uur - Wandeling naar Museum Plantijn Moretus of Rubenshuis. In beide musea rondleiding
17.00 uur - Stadswandeling (einddoel Grote Markt)
18.00 uur – Diner in Brasserie Appelmans, Papenstraatje 1
20.30 uur - Vertrek vanaf Grote Markt; te verwachten aankomst Haarlem 23.00 uur.

De kosten voor de dagexcursie bedragen € 85,- We verzoeken u vooraf te betalen en u aan te melden voor 15 augustus. Klik hier om u aan te melden.

Maximaal 50 personen kunnen deelnemen, het minimale aantal aanmeldingen is 40.

Dineke Lentz, werkgroep Excursies en Lezingen