De “bewoners” van de Hoofdwacht ontvangen de groepen 4 van de Bos en Vaartschool

In het kader van Wie wat bewaart heeft wat! ontvangen de “bewoners” van de Hoofdwacht de groepen 4 van de Bos en Vaartschool op 13, 14 en 20 maart 2017


23 november 2016 Haarlem is jarig!


Na het grote 750 jaar Haarlem-feest in 1995 is het lange tijd stil geweest. Aan de verjaardag van de stad - dat wil zeggen de verlening van stadsrechten door Graaf Willem II aan de nederzetting Haarlem op 23 november 1245 - werd nauwelijks tot geen aandacht meer geschonken. Maar sinds een aantal jaren wordt vanuit de gemeente de viering van de verjaardag van de stad nieuw leven ingeblazen. Je zou kunnen denken dat bewoners, instellingen en winkeliers daarmee blij zouden zijn en hun Haarlem-vlag te voorschijn halen. Als ze er al een hebben .... Gelukkig, als je op 23 november van dit jaar de Grote Markt op komt, zie je dat Stadhuis en Hoofdwacht eraan hebben gedacht en natuurlijk doet ook het Noord-Hollands Archief in de Jansstraat mee. Jammer, dat de Grote of St. Bavo-Kerk met een toren die eigendom is van de stad, het laat afweten.

Wel blij
Gelukkig worden basisschoolkinderen wèl blij van de hernieuwde aandacht voor de verlening van de stadsrechten. Elk jaar schrijft de gemeente een kleurwedstrijd uit. Kinderen mogen een stadswapen inkleuren en een nieuwe wapenspreuk bedenken. Dit jaar deden 17 scholen mee en werden ruim 600 tekeningen naar het Stadhuis gestuurd. Daaraan had de jury onder leiding van Eric Coolen de handen vol. Zij kozen ten slotte de drie mooiste uit. De makers van die drie mochten met hun hele klas op 23 november naar het Stadhuis komen. Na de ontvangst kregen zij drie rondleidingen aangeboden. Deze rondleidingen omvatten niet alleen in het stadhuis een bezoek aan de kerkers en een poppenkastvoorstelling, maar ook het oude stadhuis de Hoofdwacht en het bekijken van de stadsrechten in het Noord-Hollands Archief.

NHA
In het NHA gaf directeur Lieuwe Zoodsma voor een bescheiden aantal geïnteresseerde Haarlemmers een uiteenzetting over het belang van stadsrechten voor een nederzetting. Burgemeester Jos Wienen onthulde de stadsrechten, die sinds vorig jaar in een mooie klimaatkast zijn gehuisvest. Net nadat was gebeurd, kwamen de eerste schoolkinderen, die van de Koorschool St. Bavo, op bezoek. En bijzonder leuk, zij hieven onder leiding van een dirigent uit eigen midden, een mooi lied aan. Natuurlijk gaf de burgemeester ook de kinderen uitleg van het belangrijke perkamenten document. Voor alle aanwezigen was er koffie en gebak.

De Hoofdwacht
Ook in de Hoofdwacht was er dit maal iets bijzonders. Een “Middeleeuwse” ridder (die ingewijden kennen als de voorzitter van de werkgroep Jonge Muggen van de Historische Vereniging Haerlem) heette de bezoekers welkom. Eenmaal binnen mochten zij het gebouw bekijken en werd hen de bijzondere geschiedenis ervan verteld door eveneens in “Middeleeuwse” kledij uitgedoste werkgroepleden. In de Tademakamer werd door schoonmaaksters verteld dat ze daar eigenlijk van de burgemeesters niet mochten komen, maar vooruit, als ze maar niks vies zouden maken. En daar gingen alle handen onder de tafel of op de rug. Dobbelen, leren van het het cachot en oude boeken op de zolder, het hoorde er allemaal bij.

Stadhuis
De poppenkastvoorstelling van Michaela Bijlsma over de voorgenomen trouwerij van 'Aaf en Baaf' bleek aangepast aan het veranderde bestuur van Haarlem: een nieuwe pop van de burgemeester. Vrolijke noot vormde de man die in de Gravenzaal die druk doende was met het vervangen van de kaarsen in de grote kroonluchter. Hij werd aangezien voor de goudpoetser die de ketting van Aaf had verdonkeremaand...
Na afloop van alle belevenissen was er dan eindelijk de onthulling van de tekeningen. Wethouder Merijn Snoek deelde de derde prijs uit aan Sam McKenzie van OBS Ter Cleef, de tweede aan David Berkenbosch van Koorschool St. Bavo en de eerste met het motto 'Je kijkt, je spreekt en je bewondert' aan Joran van der Aar van St. Bavoschool Reviusstraat. Na het maken van de groepsfoto gingen alle kinderen blij naar huis, vooral nadat ze was verteld dat jurylid Richard Stekelenburg met de aanwezige fotograaf zou zorgen dat ze allemaal de volgende dag in de krant zouden staan. 's Middags konden ze nog gebruik maken van de activiteiten die werden aangeboden door het Archeologisch Museum Haarlem en de Hoofdwacht. Laten we hopen dat deze generatie Haarlemmers gaat zorgen voor meer aandacht in de stad voor de stadsrechtenvieringen!

Marjorie Vroom

Klik hier voor de foto's  


Oktober 2016 - Maak je eigen gevelsteen

“Als je eenmaal kennis hebt gemaakt met de geschiedenis van gevelstenen, dan krijg je de smaak te pakken. Ineens zie je ze overal in Haarlem en andere steden met een rijk verleden”.
Dit is één van de leuke reacties vanuit het groepje enthousiaste kinderen en volwassenen die dit jaar hebben meegedaan aan de workshop 'Maak je eigen gevelsteen'. We hebben even gedacht dat er geen belangstelling zou zijn, maar dat was te vroeg gedacht, ineens liep het ‘storm’. Met 14 deelnemers was de tafel op de zolder van de Hoofdwacht waar de eerste bijeenkomst plaatsvond, rondom bezet. Willy Mense van de Stichting Geveltekens Vereniging Haerlem heeft ons verteld over het ontstaan van de gevelsteen. Voor even naar buiten gaan om er enkele te gaan bekijken was niet echt animo, iedereen wilde gewoon aan de gang gaan. Een eigen ontwerp maken op een A4tje.
De zusjes Bente en Marije begaven zich meteen op moeilijk terrein: het familiewapen van hun vader en moeders kant. Broer Nathan hield het op een in actie zijnde doelman, daarmee zijn achternaam Schotvanger eer aandoend. Marie Thérèse, leesfanaat, wierp zich op een rij boeken. Poezen waren ook in trek, zelfs een koninklijke kater van Nicole. Een kip broederig op het nest van Ilse en Joke hield zich aan de vergulde hand met garenklos en naald. En zo leefde een ieder zich uit.
De tweede bijeenkomst vond plaats in het Gasthuis van het Haarlems Museum. Dat bleek een toplocatie! Rita van der Wijden, kunstenares, had voor iedereen een kleitegel klaargelegd. De gemaakte tekeningen werden zorgvuldig op de kleitegel overgebracht met gebruik van een satéprikker. Daarna begon het echte werk: het weghalen van overtollige klei. Best een moeilijke klus. Rita en Corrie gaven hier en daar wat aanwijzingen en Marjorie moedigde iedereen aan. Grote bewondering voor de inzet en het geduld om precisiewerk te leveren. Als laatste kleuren met engobe (dunne natte klei met een kleurstof). Dan krijg je al een beetje het resultaat te zien. Daarna breekt een spannende tijd aan, na enkele weken langzaam drogen worden de tegels gebakken. En is het afwachten of alle tegels heelhuids uit de oven komen. Nog even en iedereen zal het eindresultaat kunnen komen bewonderen. De nieuwe gevelstenen worden namelijk ook in het Museum Haarlem tentoongesteld. Helaas zal Rita daar niet bij zijn, zij is inmiddels naar Sri Lanka verhuisd. We wensen haar fijne jaren tegemoet!
Nog even over de locatie: Bezoekers van het museum kwamen spontaan ons werk bezichtigen en reageerden verrast en enthousiast. Met één van hun opmerkingen eindig ik dit verslag van een workshop, die volgend jaar wat velen betreft, herhaald mag worden:
“Ik reis veel, net terug uit museum in Wenen en nu kom ik tot de ontdekking dat ik dit zo maar in mijn eigen woonomgeving tegenkom. Wat verrassend, het heeft mijn ogen geopend. Ik ga meer letten op de activiteiten in onze eigen musea”.

 

Laatste fase

De nieuwe gevelstenen hebben ietsje langer moeten drogen dan gedacht, de maand november was namelijk nogal koud... Pas toen ze in een verwarmde kamer kwamen te liggen, stond het sein al snel op veilig om ze naar Keramikos te brengen. Dat moest natuurlijk heel voorzichtig gebeuren, maar beschermd door handdoeken en oude kussensloopjes zijn ze daar goed aangekomen. Helaas was de Skakespeare-steen door een ongelukje bij de maker gebroken, maar zelfs die kon worden meegenomen in het bakproces. Na een week hebben we alles weer opgehaald en naar het Museum Haarlem gebracht. Door de voorbereidingen van de nieuwe Haarlem Sportstad-tentoonstelling moest onze expositie even wachten. Maar sinds donderdag 1 december zijn alle stenen te bekijken in het Gasthuis. We hopen dat ze over een poosje een mooie plaats in het huis van de makers zullen krijgen. Dank nogmaals aan de zussen Van der Wijden: Rita voor haar artistieke en deskundige begeleiding bij het tekenen en maken van de stenen en Laura voor het beschikbaar stellen van de ruimten in het Gasthuis. Gezien het enthousiasme van de makers, is een herhaling volgend jaar beslist te overwegen.

 

Corrie Versteeg-Moorlag

Klik hier voor de foto's.


25 september 2016 Afscheid bij de Jonge Muggen

Een mooi afscheid van Machteld, Joan en Marjorie, waarbij Marjorie voorlopig nog ons “doorgeefluik” naar het bestuur blijft en alle drie voor advies bereikbaar blijven. Machteld blijft nog wel bij de bibliotheek van de vereniging en Joan vond het een overwinning om in ieder geval nu een van haar vele activiteiten te stoppen, hoewel, als het echt nodig is…

Voorlopig zal het wennen zijn en staan wij nu op eigen benen met een nieuwe voorzitter Guy.

Ik denk dat ik voor iedereen spreek dat onze voorgangers heel veel werk hebben verzet en de weg voor ons hebben uitgezet. Wij blijven hem bewandelen en zullen waarschijnlijk ook een paar zijwegen nemen (misschien doorlopend of enorme omwegen), om de jeugd kennis te laten maken met de vereniging Haerlem en de historie van Haarlem. Klik hier voor de foto's van het afscheid.

De Jonge Muggen blijven bereikbaar onder email:  jeugdhaerlem@gmail.com.


Tentoonstelling bezoeken?

Op elke laatste zondag van de maand biedt de werkgroep Jonge Muggen kinderen met hun ouders de gelegenheid om de tentoonstelling in de Hoofdwacht over de Haarlemse stadsscholen te bezichtigen. Ingaande 29 mei 2016 en daarna op 26 juni, 31 juli en 28 augustus. De laatste rondleiding vindt plaats op zondag 18 september. Tijd: 11.30u. Toegang gratis. Aanmelden mag via jeugdhaerlem@gmail.com maar is niet noodzakelijk.

Na de rondleiding bestaat de mogelijkheid om met het boekje 'Leer mij Haarlem kennen' een speurtocht door de oude binnenstad te maken.


Verjaarspartijtje? - Stappen in de Stad!

Vier je verjaardag met een spannende wandeling door de stad, en ontrafel drie Haarlemse verhalen. Zijn er echt onderaardse gangen in de stad? Hebben de Haarlemse kruisvaarders Damiate werkelijk bevrijd? En heeft Laurens Jansz. Coster de boekdrukkunst inderdaad uitgevonden? Ontdek zelf wat er eigenlijk waar is van deze legenden! Gebruik je eigen smartphone en download de app van de Stichting Erfgoed Haarlem.

Ga naar www.stappenindestad.nl/site/App-bestellen voor meer informatie. Als je tussen de 10 en 13 jaar bent, kun je het programma doen met maximaal 15 vriendjes en vriendinnetjes. Wel heb je 4 of 5 smartphones erbij nodig om de opdrachten en vragen goed te kunnen bekijken. Kies uit de 3 verschillende wandelingen er één die je samen gaat doen.

De kosten van de app zijn € 75,-, te betalen aan de Stichting Erfgoed Haarlem. Het partijtje is op alle dagen van de week, behalve maandag, te doen.


Verjaarspartijtje? - Gevelstenenspeurtocht!

Als je door de mooie oude binnenstad van Haarlem fietst of loopt, dan heb je vast wel eens bijzondere stenen in de voorgevels van huizen gezien. Soms een dier, soms een beroep, zoals een smid of een bakker. Soms zie je iets wat je niet meteen begrijpt. Bij de Vereniging Haerlem zijn mensen die je er alles over kunnen vertellen.

Maak met je vriendjes en vriendinnetjes eens een gevelstenenspeurtocht! Is dat niet leuke manier om zo je verjaardag te vieren? Neem contact op met Marjorie Vroom


Mei 2016 Geen prijs, wel belangstelling

Op dinsdag 10 mei jl. vond er in de Tademakamer een bescheiden feestelijke gebeurtenis plaats. Bescheiden vanwege het kleine gezelschap, feestelijk omdat er aandacht werd geschonken aan de Grote Haerlem Mug-prijzen 2016.

De reden dit keer geen prijsuitreiking te organiseren, ligt in het feit er aanvankelijk slechts twee werkstukken op havo- en twee op vwo-niveau (later kwam er nog een derde voor het vwo) binnenkwamen en dat voor een eerlijke wedstrijd toch meer vergelijkingsmateriaal nodig is. Vijf jaar geleden werd gestart met deze wedstrijd, maar de prijzen leden onder steeds geringere belangstelling. In Haarlem hebben de tien scholen van voortgezet onderwijs samen achttien vwo- en havo-afdelingen die elk jaar eindexamenkandidaten afleveren die een profielwerkstuk moeten maken. Natuurlijk werpt niet elke leerling zich op een historisch onderwerp, maar in principe zouden we meer werkstukken kunnen verwachten dan de aantallen die jaarlijks bij ons binnen kwamen: meer dan zes hebben we nooit mogen ontvangen.

De inzendingen van 2016
Voor het eerst was er een werkstuk van het NOVA-College bij. Sacha Wildschut deed onderzoek naar haar eigen genealogie. Haar verslag is te lezen als een handleiding voor ieder die ook genealogisch onderzoek wil doen; ze schroomt zelfs niet om te vertellen in welke valkuilen ze is getuimeld en ze doet aanbevelingen zulks te voorkomen.
Ardjano Mark van het Stedelijk Gymnasium verdiepte zich in de reactie van de grote mogendheden en van Nederland op de Italiaans-Ethiopische Oorlog van 1935-'36. Zijn werk is consistent opgebouwd, zijn conclusies getuigen van oorspronkelijkheid.
Diede Bouwmans en Anouk van der Heijde van het Mendel College onderzochten de oorzaken van de verschillen tussen Oost- en West-Duitsland. Hoewel de vragen die zij zich stelden zeer systematisch zijn doorgewerkt, hebben zij zich wel wat te veel Duitse geschiedenis op de hals gehaald.
Eefje Witvliet van het Coornhert Lyceum bestudeerde de studentenrevoltes in Frankrijk, Duitsland en Nederland in de jaren '60 van de vorige eeuw. Haar eindconclusie dat deze revoltes hebben geleid tot de emancipatie van de jeugd is ontegenzeglijk waar, maar dat ook andere factoren daaraan hebben bijgedragen, zoals bijvoorbeeld de stijging van de welvaart, werd een beetje gemist.
Het feit dat hun grootouders veel hebben meegemaakt tijdens de bezetting, was voor Emma en Thijs Algie van Lyceum Sancta Maria aanleiding de gedwongen segregatie in de Tweede Wereldoorlog te bestuderen. Over het geheel genomen vond de jury dit een met passie geschreven  leerzaam werkstuk. Alles bij elkaar genomen hebben de leerlingen hun moed laten blijken zich met geschiedenis bezig te houden.

De jury, bestaande uit Marlies Quaedvlieg, Freek van Schie en Marion Schut heeft alle werkstukken zorgvuldig gelezen en besproken en de leerlingen tijdens de bijeenkomst op 10 mei haar bevindingen verteld. De Vereniging was blij met het enthousiasme waarmee de makers van de profielwerkstukken de diverse geschiedkundige onderwerpen hebben aangepakt en beloonde hen met een boekenbon, een jaar gratis lidmaatschap en twee Jaarboeken van de Vereniging.

Partir c'est mourir un peu
De werkgroep Jonge Muggen heeft vijf jaar lang met veel inzet getracht door middel van de Grote Haerlem Mug-prijzen de belangstelling van de middelbare schooljeugd voor geschiedenis te stimuleren. Maar na alle vergeefse pogingen meer werkstukken binnen te krijgen, heeft het Bestuur op advies van de PWS-werkgroep van de Jonge Muggen besloten dat deze editie de laatste is geweest. Onze dank gaat niet alleen uit naar de huidige jury, maar ook naar Anja van Zalinge en Piet de Rooij die zich in de eerste twee jaar over de beoordelingen hebben gebogen.

Marjorie Vroom.


Haarlem 770 jaar

De traditie om de Haarlemse stadsrechten met schoolkinderen te vieren,werd ook dit jaar door de gemeente voortgezet. Net als in andere jaren konden de groepen 6 van de Haarlemse basisscholen meedoen aan een kleurwedstrijd. De opdracht: teken een nieuw stadswapen. Eveneens traditie is dat de kinderen een poppenkastvoorstelling krijgen in het Stadhuis, alsmede een rondleiding door de Hoofdwacht en naar het Noord-Hollands Archief gaan om de stadsrechten te zien. Maar omdat 2015 een lustrumjaar is, werd er iets extra's bedacht. Michaëla Bijlsma en Eric Coolen (van Nieuwe Gracht Producties) kregen van de gemeente de opdracht om een Haarlem 770-stripalbum samen te stellen.

Waar is het feest?
In samenwerking met de werkgroep ErfgoedEducatie werd het thema 'Feest' uitgewerkt. De Haarlemse kinderen Jacky en Micky hadden gehoord dat de stad binnenkort haar verjaardag viert, en dat er dus ergens in de stad ook wel een verjaardagsfeestje moest zijn. Maar waar? Ze maken daartoe een hele tocht door de stad, waarbij alle leden van de ErfgoedEducatiegroep (t.w. alle Haarlemse musea, de Grote of St.Bavokerk, het Noord-Hollands Archief, de Bibliotheek Zuid-Kennemerland en de Historische Vereniging Haerlem) - dit keer aangevuld met Paviljoen Welgelegen - worden aangedaan. Overal waar zekomen krijgen ze informatie over de feestjes die er wel eens worden gevierd, maar nee, het grote Haarlemse stadsrechtenfeest is er helaas niet. Dat is natuurlijk in het Stadhuis!

Maandag 23 november
En dus kwamen op maandag 23 november vier schoolklassen (van de Sint Bavoschool en de Vrije School Kennemerland) naar het Stadhuis, waar de vlag al was uitgehangen. In elk van deze klassen viel een prijswinnende tekening. Suzanne Olvers won terecht een eerste prijs met een voor deze tijd toepasselijke nieuwe wapenspreuk 'De wereld is van iedereen'. Maar er waren nog twee prijzen voor Stijn Joling en Veerle Glas en een eervolle vermelding voor Merlijn Fortgens, allemaal voor hun prachtig ingekleurde wapens en nieuw bedachte wapenspreuken.
Om nog eens te benadrukken dat de kinderen altijd welkom zijn in de negen erfgoedinstellingen van de ErfgoedEducatiegroep, zijn er na de prijsuitreiking verrassingstassen uitgedeeld. In een toepasselijke Haarlem-tas van de VVV heeft elke instelling een presentje gedaan. Dit werd door de gemeente nog aangevuld met een oorkonde: elk kind verliet het Stadhuis als erkend 'Haarlemoloog'.

Marjorie Vroom.


Gevelstenenworkshop

 

Foto Jos Fielmich Een gevelsteen, waarom?

Als je door de stad loopt en omhoog kijkt, zie je in de voorgevel van een huis soms een mooie gekleurde steen zitten. Vroeger werden er veel van die stenen gemaakt. Daarmee gaven de bewoners aan wat zij voor beroep hadden, of wat hun naam betekende, of wat zij graag zouden willen, of wat zij geloofden, of waarvoor zij bang waren, of …. Nou ja, vul het verder zelf maar in. Je kunt zeggen, dat eigenlijk alles wat mensen bezighoudt, onderwerp van een gevelsteen kan zijn. Daarom zijn er ook nu nog mensen die een eigen steen laten maken.
Lijkt het je niet ook een leuk idee, een eigen steen voor het huis waar je woont?

De workshop Gevelstenen van 2015 was een groot succes. Klik hier voor de foto's. 

Ook in 2016 gaan we een workshop Gevelstenen organiseren. Nadere informatie volgt.


Juni 2015 Afscheid van Anneke en Marleen

Op donderdag 11 juni 2015 nam de werkgroep Jonge Muggen afscheid van twee rasechte Wie wat bewaart- begeleidsters: Anneke van der Ende en Marleen Steets (resp. sinds 2008 en 2011 lid van de werkgroep). Beiden zijn leerkracht op de Koningin Emmaschool geweest, hadden daar zelfs een duo-baan. Dus toen het aantal schoolbezoeken uitbreidde en we nog een hulp erbij nodig hadden, wist Anneke snel een naam te noemen. Met groot enthousiasme hebben zij onnoemelijk veel kinderen uit groep 4 verteld over de Hoofdwacht en over het bewaren van monumenten. Anneke voelde zich het meeste thuis bij de geldkist met de verzamelingen – waarbij haar meest geliefde voorwerp de oude handgebreide kous was – en Marleen bij het cachot en het verhaal van Job en Jansje. Maar als het zo uitkwam, was het geen probleem de rollen om te draaien. En als de Koningin Emmaschool zich aankondigde, stond het duo dubbel graag klaar.

Niet alleen bij de ontvangst van het Wie wat bewaart, heeft wat!-project hebben beiden zich verdienstelijk gemaakt. Ook als er oudere kinderen op bezoek kwamen in het kader van Open Monumenten Klassendag of de verjaardag van Haarlem, konden we op ze rekenen.
Het is dan ook erg jammer van deze twee lieve juffies afscheid te moeten nemen, maar we hebben begrip voor hun argumenten. Hopelijk vinden we snel goede opvolgsters!

Marjorie Vroom.

 

 

Monumenten fietstocht

Een culturele erfgoedfietstocht langs veertien monumenten in en rond Haarlem.

Dat was woensdag 13 maart de opdracht voor leerlingen van 2 vwo van het ECL. Onder leiding van geschiedenisdocent Evelyn Cnossen, die het belangrijk vindt dat de leerlingen meer weten over hun historische leefomgeving, stonden 's ochtends tegen 11.00u. al diverse groepjes leerlingen op de Grote Markt. Met opdrachtenlijst in de hand te overleggen waar het eerst naar toe te gaan. Drie instellingen moesten worden bezocht. Maar er werd ook verwacht de hele markt goed in zich op te nemen. De beelden van Coster en Mulisch, de Vlees- en Vishal dienden nauwkeurig bekeken te worden om de vragen juist te kunnen beantwoorden. In het Archeologisch Museum, waar ze zelf aan de slag moesten gaan, lag het accent vooral op de 80-jarige oorlog. In het stadhuis moest worden gezocht naar de reus Cajanus. In de Hoofdwacht kregen ze een rondleiding, waarin de ouderdom van het pand en de vroegere en huidige functies ervan aan de orde kwamen. We hebben niet precies geteld, maar meer dan 75 jonge Haarlemse Muggen weten nu in elk geval wat er zich achter de groene deur bevindt als ze een keertje op onze stoep zitten.
Een goed initiatief van het ECL, dat navolging verdient en dat ook een vaste plek in het voortgezet onderwijs dient te krijgen!

 

 

Marjorie Vroom.

 

 

 

7 mei 2015 Geschiedenis schrijven met een geschiedenisprijs

Zo beschreef het Haarlems Dagblad de uitreiking van de Grote HaerlemMug-prijzen 2015 op donderdag 7 mei jl. in het Archeologisch Museum. Deze gebeurtenis vond voor de vierde keer plaats. De overwegingen om tot de prijswinnende profielwerkstukken te komen en de uitreiking ervan, werden gedaan door jurylid Freek van Schie.

Lees verder...

Bekijk de foto's hier.

 

November 2014 In Haarlem geen geweld

Geen wonder, dat een ontwerp voor een nieuw stadswapen met deze spreuk de eerste prijs krijgt! Bovendien was het wapen uitgevoerd in een opvallende vlakverdeling en in mooie kleuren. Meike Degens kreeg uit handen van cultuurwethouder Jack van der Hoek een boekenpakket voor haar klas 6c van de St. Bavoschool en een bon voor iets voor haarzelf.

Om de verjaardag van Haarlem te vieren, kwamen op woensdag 26 november 2014 maar liefst vier schoolklassen naar het stadhuis. In deze klassen waren de prijzen gevallen voor de jaarlijkse tekenwedstrijd, die de gemeente naar aanleiding van de Haarlemse herdenking van de stadsrechten onder de groepen 6 van de basisscholen uitschrijft. Opdracht ditmaal: maak een nieuw stadswapen, maar mét aan beide zijden zeemeerminnen.
Die uitdaging werd door 623 leerlingen van 16 verschillende scholen opgepakt. De jury die alle inzendingen moest beoordelen, had daardoor een omvangrijke klus. Niet alleen waren er zeer oorspronkelijke en behartenswaardige nieuwe spreuken bedacht (zoals bijvoorbeeld 'Wees aardig voor elkaar' en 'Wees vrij, en vecht voor dat recht'). Maar ook waren er erg originele uitvoeringen van de opdracht bij. Na wikken en wegen kwam toch er een eindoordeel uit. Een eervolle vermelding gaat er naar Riochar Jacobi van de St. Bavo Koorschool, de derde prijs is voor Davy Dekker van De Focus, en de tweede prijs voor Rhobin van Tilburg van De Peppelaer.

Alvorens de uitslag bekend werd gemaakt, vertelde de wethouder over de stadsrechten en vertelde hij ook, dat hij zich de vroeger in zijn klas hangende schoolplaat 'Tournooi op 't Sant' van Isings nog goed herinnerde. Hij zei er trots op te zijn, dat hij nu mag werken in het gebouw dat daar op staat. Na het zingen van het verjaardagslied voor Haarlem, trokken de kinderen op excursie naar de Hoofdwacht, die eveneens op de bewuste schoolplaat staat en waar zij die zelf konden bekijken. Ook bezochten zij het Noord-Hollands Archief, waar het stadsrecht tevoorschijn werd gehaald. Na een poppenkastspel in het stadhuis en een muzikaal optreden van het Ampzing Genootschap keerde de rust weer in de Gravenzaal. Op naar volgend jaar viering van 770 jaar stadsrechten!

Marjorie Vroom.

 

 

 

 

 

 

Grote Haerlem Mug-prijzen 2015

Elk jaar stelt de Historische Vereniging Haerlem de Grote Haerlem Mug-prijzen ter beschikking aan eindexamenkandidaten die een profielwerkstuk hebben geschreven, waarvan de basis geschiedenis is. Leerlingen van zowel havo- als vwo-niveau van alle scholen voor voortgezet onderwijs in Haarlem en naaste omgeving worden hiervoor uitgenodigd. De docent geschiedenis en/of de profielcoördinator van de school bepaalt welke werkstukken genomineerd worden.

Een deskundige jury, bestaande uit de historici mevrouw Marlies Quaedvlieg (oud-docente geschiedenis van Lyceum Sancta Maria), mevrouw Marion Schut-Koelemij en Freek van Schie (oud-docent geschiedenis van het Mendelcollege), adviseert na grondige beoordeling van de ontvangen werkstukken het bestuur welke voor de prijzen in aanmerking komen.

De Vereniging Haerlem heeft educatie voor de Haarlemse jeugd hoog in het vaandel staan. Naast diverse educatieve programma's op gebied van het historisch erfgoed voor basisscholen, is deze prijs ingesteld om de belangstelling voor geschiedenis in het algemeen bij de oudere Haarlemse schooljeugd te stimuleren. De uitvoering van de activiteiten ligt in handen van de werkgroep Jonge Muggen.

De beloning bestaat behalve uit een oorkonde, het meest recente Jaarboek en een jaar gratis lidmaatschap van de Vereniging, uit een geldbedrag per leerling. De prijsuitreiking, waarvoor naast familie, vrienden en docenten ook de pers wordt uitgenodigd, vindt plaats in het voorjaar.

Aan het begin van het schooljaar ontvangt elke school een poster voor het geschiedenislokaal met informatie over de prijzen.
De uiterste inleverdatum voor de werkstukken is gesteld op de laatste week van maart 2015.

Download de flyer

De werkgroep Jonge Muggen is per email bereikbaar.

 

2014 Jong geschiedenistalent beloond

Met het profielwerkstuk 'Propaganda, the war on terror en de oorlog in Irak' heeft Mark Heemskerk, leerling van het Mendelcollege, de Grote Haerlem Mug-prijs 2014 gewonnen. In het kort komt de vraag die Mark zich heeft gesteld erop neer of oud-president Bush de propaganda tegen moslimterroristen heeft gebruikt om in 2003 Irak binnen te vallen, terwijl het hem eigenlijk ging om de massavernietigingswapens.

Naar het oordeel van de jury heeft hij het complexe verband, dat is ontstaan tussen de door Bush verklaarde War on Terror, het gebruik van propaganda en de inval van Amerikaanse troepen in Irak op degelijke en doorwrochte wijze onderzocht. Hij komt tot de conclusie dat propaganda er inderdaad toe heeft geleid, dat de Irakoorlog als onderdeel werd gezien van de 'War on terror'. Namens de jury – bestaande uit Marlies Queadvlieg, Marion Schut-Koelemij en Freek van Schie – overhandigde Marion Schut de oorkonde, de enveloppe met inhoud, het Jaarboek 2012 en het jaar gratis lidmaatschap van de Vereniging Haerlem. De andere inzenders kregen eveneens het Jaarboek en een boekenbon. Lees meer .....


Maart 2014 Primeur voor de KinderUniversiteit

Ook dit jaar kwamen de eerstejaars van de KinderUniversiteit naar de Vereniging Haerlem. Bij slecht weer ontvangen we ze in de Hoofdwacht en doen we na enige algemene informatie over het gebouw de speurtocht 'In en om de Hoofdwacht'. Bij goed weer gaan we naar buiten. Zo deden deze kinderen al eens mee aan de gevelstenenspeurtocht 'Kijk eens omhoog!´ en zondag 16 maart 2014 mochten zij als eerste de nieuwe speurtocht 'Leer mij Haarlem kennen!´ uitproberen.



Van vraag naar vraag
Vol enthousiasme stormden de twaalf leerlingen van vraag naar vraag, waarbij nog wel eens werd vergeten dat je ook de tussenliggende informatie goed moet lezen. Doe je dat niet, dan moet je wel erg diep nadenken om er achter te komen wie de vrouw op de doorgang van de Appelaar is. Dat het nieuwe beeld van Mulisch en de grote klompen van de souvenirwinkel extra aantrekkingskracht hebben, was natuurlijk wel te verwachten. Maar dat ze zo goed konden rekenen dat ze vrijwel direct wisten hoe veel vrouwen van welke leeftijd in het Hofje van Bakenes mogen wonen, daar kunnen veel volwassenen nog wat van leren! Na afloop mochten de kinderen een cijfer geven voor hun bezoek. Veel negens en tienen vielen ons ten deel, maar een cijfer 11 krijgen, dat is natuurlijk wel heel erg vleiend ...

Marjorie Vroom

 

2013 Haarlemse zeemeermin en middeleeuws knutselen

Ontwerp een nieuw stadswapen, dat wordt vastgehouden door de Haarlemse zeemeermin.

Dat was de opdracht die de groepen 6 van de Haarlemse basisscholen van de gemeente kregen ter gelegenheid van de viering van de 768e verjaardag van de stad. Meer dan 200 tekeningen kon de jury onder leiding van Eric Coolen beoordelen en uiteindelijk werden er vier bekroond.

De eigenlijke verjaardag van Haarlem is op de 23e, maar ja, dan is er geen school. Lees verder .....

Middeleeuws knutselen

Op de echte dag van Haarlems 768e verjaardag – dus op zaterdag 23 november – konden kinderen in het souterrain van de Hoofdwacht Middeleeuws knutselen. Dit knutselen stond onder leiding van twee in middeleeuws kostuum gestoken dames van Prae (=Prehistorisch Reenactment, Archeologie en Educatie). Prae heeft ten doel archeologie en spel met elkaar te combineren om op die manier het verleden boeiend en spannend te maken.

En dat is zeker gelukt. Lees verder .....

Klik hier voor de foto's. Klik hier voor het verslag van het Haarlems Dagblad.


Grote Haerlem Mug-prijs 2014

Win de ‘Grote Haerlem Mug’-prijs voor het beste profielwerkstuk Havo enVwo met als basis geschiedenis. De prijs: een geldbedrag van 100 europ.p., een jaar gratis lidmaatschap van de Historische Vereniging Haerlem, publiciteit in Haarlemse media en op de website van de Vereniging.

De Historische Vereniging Haerlem heeft de ‘Grote Haerlem Mug’-prijs ingesteld. Deze prijs - een voor Havo en een voor VWO - beloont de beste c.q. origineelste profielwerkstukken voor het vak geschiedenis. Het onderwerp hoeft dus niet per se Haarlems te zijn.

Een deskundige jury, bestaande uit Mw drs. Marlies Quaedvlieg, Mw Marion Schut-Koelemij MA en drs. Freek van Schie - historici en allen nauw betrokken bij de Vereniging - zal bekijken welke van de profielwerkstukken in aanmerking komen voor de ‘Grote Haerlem Mug’-prijs. Je leraar maakt de voorselectie en verzorgt het inzenden. De prijs bestaat uit een oorkonde, een jaar gratis lidmaatschap van de Vereniging, een geldbedrag en publiciteit. En natuurlijk kunnen de prijswinnaars, klasgenoten en hun familie zich verheugen op een feestelijke uitreiking, waarbij ook de pers zal worden uitgenodigd.
 

Grote Haerlem Mug-prijs 2013

Op dinsdag 7 mei is voor de tweede keer in een geanimeerde bijeenkomst in het Archeologisch Museum Haarlem de Grote Haerlem Mug-prijs uitgereikt. Deze prijs, ingesteld door de Historische Vereniging Haerlem, wordt toegekend aan een profielwerkstuk (havo- en vwo-niveau) met als basis geschiedenis, dat zich naar het oordeel van de jury onderscheidt door kwaliteit en/of originaliteit.

Het is een cliché, maar de jury – bestaande uit prof. Piet de Rooij, mevrouw Marion Schut MA en drs. Freek van Schie – stond opnieuw voor een lastige taak. De ingezonden werkstukken (vijf in totaal) waren allemaal verschillend en moeilijk vergelijkbaar. Wat ten slotte de doorslag gaf, was de manier waarop de schrijvers van de prijswinnende werkstukken zichzelf als eigenzinnige onderzoekers wisten te doen gelden. Zij lieten zich niet door de verschillende bronnen – of het nu boeken, websites of interviews waren – leiden, maar drukten een eigen stempel op hun werkstuk.

Girlpower
Alvorens bekend te maken wie de prijswinnaars waren, gaf de juryvoorzitter een overzicht van de inhoud van alle ingezonden werkstukken, waarbij hij zich wel afvroeg waarom het aantal inzendingen niet groter was. Hij deed daarom een beroep op de docenten van de Haarlemse scholen voor voortgezet onderwijs meer aandacht te geven aan het bestaan van deze prijs. Opvallend was, dat alle werkstukken door dames zijn geschreven, een duidelijk geval van girlpower.

De Grote Haerlem Mug-prijs 2013 voor het beste vwo-werkstuk gaat naar Salima El Khababi en Leontien Talboom voor hun werkstuk 'De ondergang van de klassieke Maya's, een onopgelost mysterie'. De prijs voor het beste havo-werkstuk naar Nora Eisaten en Soumia Bounja voor 'De Arabische Lente'. Alle winnaars komen van het Coornhert Lyceum.

Dag van de cultuureducatie

HART is door de gemeente Haarlem aangewezen als instelling voor cultuureducatie. Er is al een breed educatieaanbod voor het onderwijs in Zuid-Kennemerland, maar de vijf gemeenten in deze regio hebben HART gevraagd het bestaande Kunstmenu uit te breiden tot een Cultuurmenu. Daarin zijn ook erfgoedactiviteiten en activiteiten van lokale aanbieders opgenomen. Vanuit hun verbindende rol onderzoekt HART nu of er samenwerking tot stand kan worden gebracht tussen culturele instellingen en het onderwijs.
 


Vanuit dit uitgangspunt is op woensdag 27 maart in de Philharmonie in samenwerking met de gemeente de 'Dag van de Cultuureducatie' georganiseerd. Met workshops om de leerkrachten van het basisonderwijs over de recente ontwikkelingen in de cultuureducatie op de hoogte te brengen en met een cultuurmarkt waarop aanbieders hun programma's konden tonen, heeft HART zichtbaar gemaakt hoe kinderen meer en beter in contact kunnen komen met cultuur en erfgoed.

Ook de werkgroep Jonge Muggen van de Historische Vereniging Haerlem was met een stand op deze cultuurmarkt vertegenwoordigd. Onze werkgroep, die dit jaar 10 jaar bestaat, trok met de Isings' schoolplaat 'Tournooi op t Sant' en de maquette van de Hoofdwacht alleen al heel wat aandacht. Maar dat een historische vereniging aan jeugdactiviteiten doet, was toch voor sommige bezoekers nieuw. Want helaas wordt er nog vaak gedacht dat er in een historische vereniging slechts oude grijze lieden rondlopen. In de afgelopen 10 jaar zijn wij niet alleen deelnemer geworden aan de projecten van de Stichting Erfgoed Haarlem (Wie wat bewaart, heeft wat! en Stappen in de Stad), maar hebben wij ook twee speurtochten (In en om de Hoofdwacht, en een gevelstenenspeurtocht Kijk eens omhoog!) samengesteld. Verder kunnen wij scholen adviseren bij de uitwerking van bepaalde thema's. Zo hebben wij leerkrachten met een project op maat terzijde gestaan bij thema's als de Middeleeuwen, water, historisch Haarlem, Tweede Wereldoorlog, etc. Zelfs voor de organisatie van een verjaarspartijtje deinzen we tegenwoordig niet terug!

De Kinderuniversiteit in de Hoofdwacht

Zondag  3 februari, vijf  over tien. Daar stonden ze, hoor:  14 enthousiaste leerlingen van groep 7 en 8, en allemaal van de Kinderuniversiteit. De Kinderuniversiteit is opgericht in 2007, met als doel kinderen die op Haarlemse basisscholen zitten en bij wie aanwezig talent te weinig wordt aangespoord, een kans te bieden op een succesvolle toekomst.

Juf! Juf!

Projectcoördinator Natasja Terheijden en twee begeleiders klommen de trap op, en in de Tademakamer stond een heerlijk bekertje chocola klaar. Ogen en oren te kort: juf Marjorie Vroom vertelde àlles: over meneer Tadema, graaf Willem de Tweede, Floris de Vijfde, dat het ècht  een héél oud stenen huis is, wie er allemaal in gebivakkeerd hebben:  Juf! En die wapens? Juf! En dàt schilderij? Gretig werd alles opgenomen.

Wie durft?

Toen allemaal holdedebolder de trap op, achter juf Annelies Homburg aan. Het verhaal van de gevangenisjes (nee: cachot. Hoe zeg je? Cachot. Nòg een keer, en nu allemaal: CACHOT!), de wachters voor de  poorten en het mooiste natuurlijk van alles: wie durft de gevangenisdeur open te doen met misschien daarachter… Eén meisje was al eens eerder geweest, en samen met juf Annelies heeft ze niks verklapt, maar wèl de schuif opengetrokken. Altijd mooi om te zien dat sommigen écht bang zijn – en dan daarna het hardste lachen van allemaal. (Wat zit erachter, juf? Als je gaat kijken, moet je straks afwassen, hahaha). En ze weten nu allemaal hoe je Haerlem moet uitspreken.

Mag ik ook?

De wanden met de ingekraste namen zijn natuurlijk heel spannend. Graffiti van honderd jaar geleden. Een meisje trok me aan mijn jasje. Mag ik óók mijn naam erbij schrijven? Dan kunnen ze over honderd jaar…  Mmmm: toch maar niet.
Weer beneden lag de speurtocht voor hen klaar. Veel vragen konden zó beantwoord worden (ze hadden goed opgelet, hoor), andere gaven nog discussie. Bij de grote plattegrond – wat betekent Anno nou eigenlijk? En waren die vieze balletjes toen echt knikkers?!

Laatste hapje
Toen kwamen de broodtrommeltjes tevoorschijn, met de boterhammetjes en  de sinaasappeltjes en chocolaatjes. Want de dag was nog niet voorbij: op naar het Teyler!

Het komt wel goed met deze kinderen. En wij zijn blij dat we een steentje hebben mogen bijdragen.

@H

StAPPen in de Stad is gelanceerd!

In een feestelijk met ballonnen versierde Doelenzaal van de Bibliotheek werd op donderdag 31 januari jl. de app van Stappen in de stad gelanceerd door Jan Nieuwenburg, de wethouder van Onderwijs van Haarlem. Door het gemeentelijk monumentenbeleid - ontstaan door burgerinitiatief  - zijn er inmiddels ruim 2000 gemeentelijke monumenten bijgekomen (herkenbaar aan het rood/witte schildje). Hierdoor is Haarlem tweede geworden op de landelijke lijst van monumentensteden.

Wat is mooier dan te kunnen aankondigen dat er nu ook een modern, educatief middel beschikbaar is om de jeugd te wijzen op onze prachtige stad?


Voorafgaand aan het bekendmaken van de wijze waarop de aanwezigen een aantal dagen gratis de app kunnen uitproberen, luisterden de aanwezigen naar het geestige verhaal van Bert Sliggers, conservator van Teylers Museum. Hij bracht nog eens in herinnering dat hij in zijn boek voor de jeugd ‘De ontdekking van Haarlem’ eveneens een hoofdstuk heeft gewijd aan  een aantal Haarlemse legenden. We kennen niet alleen die van Coster, Damiate en de onderaardse gangen die in de app aan de orde komen, er zijn er nog veel meer. Wat te denken van de zeemeermin die in 1403 door een storm in het Purmermeer bij Edam opdook, maar die door Haarlem als grootste stad van Holland gewoon werd opgeëist, waardoor ze nog jaren hier heeft kunnen wonen? De windvaan op het stadhuis herinnert daaraan.

 

 

 

 

 

 

 

 

Leuk was ook om te horen hoe er na het verschijnen van zijn boek vele vaders en moeders met hun kinderen naarstig hebben gespeurd naar de woning met de gevelsteen ‘Op de mesthoop’ waar hoofdpersoon Job in het Klein Heiligland zou hebben gewoond. De werkgroep heeft trouwens zelf lang getwijfeld welke van de legenden we als eerste moesten kiezen voor de app, waarbij bijvoorbeeld  het verhaal van Kenau nog lang heeft meegespeeld. Er is dus alle ruimte voor latere uitbreidingen van het programma! Klik hier voor meer informatie.

NB: in eerste instantie is de app bedoeld voor scholen
Marjorie Vroom

 

 

 

 

 

 

 

 

Haarlem 767 jaar

Eigenlijk zou er vaker een aanleiding moeten zijn iets 'Haarlems' te vieren. Dan zou het niet zo moeilijk zijn om de vlag van Haarlem te vinden... Zowel op het Stadhuis als in de Hoofdwacht was het even flink zoeken, maar hij werd gevonden en kon in top. De verlening van stadsrechten door graaf Willem II op 23 november 1245 aan Haarlem kon weer worden herdacht!

Lees verder .......

 

Workshops in oktober

Wegens te weinig belangstelling gaan de workshops Water en Brood en Spek en Bonen niet door. Klik hier voor meer informatie.

 

Open Monumenten Klassendag

Op 7 september waren de Dreefschool en Don Boscoschool (oranje hesjes) op bezoek bij de Vereniging Haerlem in het kader van de Open Monumenten Klassendag.

 

Jaarverslag werkgroep Jonge Muggen 2012

Al met al een druk, maar voor de werkgroep goed verlopen jaar schrijft Marjorie in haar jaarverslag. Klik hier voor het volledige jaarverslag 2012.

 

Uitreiking Grote Haerlem Mug-prijs

Op donderdag 10 mei a.s., ’s middags om 16.00 uur vindt in de Hoofdwacht de uitreiking plaats van de eerste Grote HaerlemMug-prijs. Deze prijs gaat naar een profielwerkstuk met als basis geschiedenis, dat naar het oordeel van de jury uitblinkt in kwaliteit en/of originaliteit, en wordt uitgereikt aan Haarlemse eindexamenkandidaten van het voortgezet onderwijs, zowel op vwo- als op havoniveau.

De jury bestaat uit prof.dr. Piet de Rooij, mevrouw drs. Anja van Zalinge en mevrouw Marion Schut-Koelemij MA. De prijs bestaat uit een geldbedrag van 100 euro voor elke leerling van het winnende werkstuk, een jaar gratis lidmaatschap van de Vereniging Haerlem en een oorkonde. De prijs zal worden uitgereikt door Peter van Wingerden, secretaris van de Vereniging Haerlem.

Informatie bij Marjorie Vroom, voorzitter van de werkgroep Jonge Muggen, tel. 023-5281443023-5281443 of email Marjorie Vroom.


Op een troon zit een huilende IJsprinses

“Op een troon in het Historisch Museum zit een huilende IJsprinses. Zij roept de hulp in van de kinderen bij het zoeken van….”

Kijk in de rubriek Activiteit gemist? voor de foto's bij 28 januari 2012 MonumentenNacht.

 

Aankondiging herhaling Onze Schatten

Een televisieserie waarin multiculturele jongeren op basis van eigen actuele thema's ontdekken dat het oude Nederlands erfgoed nog steeds actueel is.

Vanaf zondag 12 februari wordt Onze Schatten wekelijks uitgezonden om 16:05 Nederland 2.

Lees verder......

 

Jaarverslag werkgroep Jonge Muggen 2011

Opnieuw kan de werkgroep Jonge Muggen op een goed jaar terugkijken. De doelstelling van de werkgroep – Haarlemse jeugd laten kennismaken met de geschiedenis en de cultuur van Haarlem - wordt met de basisactiviteiten rond het ‘Wie wat bewaart, heeft wat!’-project al voor een groot deel ingevuld. Immers, wanneer er in éen schooljaar 13 scholen met 20 groepen 4 op bezoek komen, dan zijn er in elk geval al wéér meer dan ruim 400 jeugdige inwoners van Haarlem (en wijde omgeving!) zich bewust geworden van het bestaan van de Grote Kerk en de Hoofdwacht. En mooi meegenomen: ook talloze volwassen begeleiders (docenten en ouders) hebben wat opgestoken, want velen van hen hebben voordien nog nooit een stap in een van beide gebouwen gezet.

De samenwerking in de werkgroep ErfgoedEducatie van de Stichting Erfgoed Haarlem (voorheen Erfgoed Coalitie Haarlem) is uitstekend. De voorbereidingen voor het project ‘Stappen in de stad’ vorderen gestaag. Dit project is bestemd voor kinderen van 11 t/m 13 jaar (groep 8 van de basisschool en de brugklas van het voortgezet onderwijs). Hier is de doelstelling zelfs nog iets uitgebreider dan bij het eerste project. Niet alleen wordt getracht de leerling nieuwsgierig te maken naar de geschiedenis en het cultureel erfgoed van Haarlem. Ook ervaring opdoen met bronnenonderzoek, stimuleren kritisch en probleemoplossend te leren denken, stimuleren in een groepje samen te werken, mediawijsheid bij te brengen en het zich zelfstandig in de stad leren bewegen (kaart lezen), behoren ertoe. Veel tijd en aandacht is besteed aan een goede verhaallijn, die als basis dient om de leerlingen op pad te laten gaan. Inschakeling van moderne technische apparatuur is tegenwoordig essentieel om jongeren te interesseren. Een en ander brengt een heel ander kostenniveau met zich mee. In de huidige slechte economische omstandigheden is het verkrijgen van subsidies een stuk moeilijker, en dus is het opstellen van een sluitende begroting een lastige opgave. Maar er zijn signalen dat de educatie in het algemeen en dat van jongeren in het bijzonder gespaard zal blijven.  Als alles naar wens verloopt, kan in september 2011 met de pilots worden begonnen.

Nieuw voor de werkgroep was het verzoek om voor de eerstejaars van de Kinderuniversiteit Haarlem een programma te verzorgen, als onderdeel van het vak ‘Haarlem toen en nu’. De eerstejaars zijn ongeveer 11 jaar oud en afkomstig van Haarlemse basisscholen, die de kinderen hiervoor nomineren. In de Hoofdwacht kregen zij  een stukje oudste Haarlemse geschiedenis te horen. Verder maakten zij de speurtocht die wij enkele jaren geleden maakten voor de cult-on-tour.  Hoewel deze speurtocht oorspronkelijk bestemd was voor leerlingen van ca. 14 jaar van het vmbo, hadden deze kinderen daar geen enkele moeite mee. Het bezoek is door de begeleiders erg gewaardeerd en inmiddels weten wij dat onze Vereniging vast in het programma wordt opgenomen.

Voor het eerst deed de werkgroep mee aan het al enige jaren lopende Haarlemse project ‘Oktober=Kindermaand’. Talloze instellingen in de stad verzorgen in de maand oktober aantrekkelijke evenementen voor kinderen. Onder de titel  ’Kijk eens omhoog!’ is een gevelstenenspeurtocht opgezet. Helaas was de belangstelling hiervoor gering. Waarschijnlijk is de oorzaak dat er in de herfstvakantieweek veel concurrerende activiteiten in de stad waren georganiseerd. Bovendien was het buitengewoon slecht weer, waardoor een buitenactiviteit waarschijnlijk minder aantrekkelijk werd gevonden. Maar we hopen de speurtocht te kunnen aanbieden aan het onderwijs. M.n. docenten van groep 8 beschikken graag over een zinvolle invulling voor de resterende schoolweken na de Cito-toetsen.

De werkgroep heeft zich wederom gepresenteerd bij de jaarlijkse speeddate-bijeenkomst voor docenten die de cursus cultuurcoördinator van Cultureel  Erfgoed Noord-Holland volgen. Ook is een symposium over de Maatschappelijke Stage (MaS) bijgewoond. Vanaf het schooljaar 2011-2012 is zo’n stage verplicht voor alle middelbare scholieren. De scholier loopt dan een stage van 30 uur bij een maatschappelijke organisatie of maatschappelijk project. Volgens het ministerie is dat zowel goed voor hun persoonlijke ontwikkeling, als voor  de stagebieder: die kan hulp krijgen bij een activiteit en kennismaken met jongeren. Op het terrein van de moderne media bijvoorbeeld, kunnen jongeren inderdaad ouderen van dienst zijn. Echter, er is nog niet door veel historische verenigingen ervaring met zo’n stage opgedaan. In hoeverre wij hieraan zullen kunnen meedoen, is op dit moment niet geheel duidelijk.

Ten slotte iets over de samenstelling van de werkgroep. Helaas viel er dit jaar een verlies te betreuren. Onze medewerkster Marianne Langeveld, die altijd veel werk verzette bij de scholenbezoeken, is ons helaas na een periode van ziekte ontvallen. Onze nieuwe leden die inmiddels een heel jaar hebben meegedraaid, hebben een grote inbreng bij de programmering en uitvoering van de activiteiten. Niet alleen in de rubriek Jonge Muggen in de Nieuwsbrief, maar ook op de Jonge Muggen-site van de website van de vereniging, kunt u er alles over lezen.

Marjorie Vroom

 

De BSV in Bloemendaal bewaart een week de leukste spullen

In maart 2011 deden alle groepen van de Bloemendaalse School Vereniging mee aan het cultureel erfgoedproject ‘Wie wat bewaart, heeft wat’. Alle leerlingen bezochten een museum of andere historische organisatie of gebouw in Haarlem waarbij het belang van ‘iets bewaren voor het nageslacht’ zichtbaar werd gemaakt.

Maar hierbij bleef het niet. Van maandag 4 t/m vrijdag 8 april 2011 is onder het thema ‘Wie wat bewaart, heeft wat’ nog veel meer gedaan. Na een centrale opening met het zingen van goed bewaarde oude kinderliedjes, gingen alle leerlingen druk aan de slag. De groepen 4 brachten een bezoek aan de goed bewaarde ruïne van Brederode als waren ze Floris en Sindala in eigen persoon. De groepen 5 t/m 8 liepen met Joan Patijn de prentbriefkaartenwandeling door Duin en Daal om te kijken wat ze nog van honderd jaar geleden van villapark Duin en Daal herkenden.

Bovendien maakten alle leerlingen hun eigen bewaarmuseum (met dank aan de levensmiddelenzaak die ‘op de kleintjes let’). Alles werd tentoongesteld en de trotse ouders en andere belangstellenden konden komen kijken naar de kindermusea over Barbie & Ken, dino’s, bijzondere stenen, sportsokken, bierdoppen, lekkere luchtjes enz. Wat we zeker weten, is dat de leerlingen aan deze weken de mooiste herinneringen zullen bewaren.

 

Inloopavond op de Beatrixschool Heemstede

De Beatrixschool in Heemstede heeft dit schooljaar met het Wie wat bewaart, heeft wat!-project meegedaan. En gezien de resultaten - tentoongesteld op de inloopavond van 31 maart 2011 – met het nodige plezier. Prachtige tekeningen en werkstukken waren er te bewonderen en vele ouders en belangstellenden hebben kunnen zien hoe het thema ‘bewaren’ door de school is opgepakt en verwerkt. Zelfs de ouders hadden spulletjes uit eigen ‘schatkist’ aan de school uitgeleend: een wel zeer oude telefoon, speelgoedautootjes uit vroeger tijden, boekjes uit de Daantje-serie, vergeelde foto’s, wat niet al.

Hierbij een impressie van de eindtentoonstelling.
























 

Wie wat bewaart, heeft wat!-project in het Haarlems Dagblad

In de Haarlems Dagblad editie van dinsdag 8 maart 2011 is onze werkgroep Jonge Muggen in het zonnetje is gezet. Met name het Wie wat bewaart, heeft wat!-project is naar voren gehaald.

Klik op de foto voor het volledige artikel.



 

Stand van zaken

De werkgroep is met plannen bezig voor het voortgezet onderwijs. Het project ‘Stappen in de stad’ is een voortzetting van het ‘Wie wat bewaart, heeft wat!’-project. Ook hier weer gebaseerd op samenwerking met dezelfde acht andere erfgoedinstellingen. Er is veel tijd en aandacht gestoken in de voorbereiding. Maar nu zijn we zo ver, dat het plan van aanpak vrijwel rond is en dat wij het subsidiepad kunnen opgaan. Hoewel dit een slechte tijd is voor het aanvragen van financiële steun, hopen wij dat educatieve projecten voor de jeugd gespaard zullen blijven. Verder is er het plan om eindexamenkandidaten die een hoog resultaat in het vak geschiedenis hebben behaald, en dat misschien ook wel gaan studeren, bij de vereniging te betrekken door ze bij de uitreiking van de diploma’s in het zonnetje te zetten en ze een jaar lidmaatschap aan te bieden.

 

De Vissenvangster van Haarlem

Op zaterdag 29 januari 2011 was er in Haarlem weer een MonumentenNacht georganiseerd. Na de succesvolle dwaallichtjestocht voor kinderen van vorig jaar, nam de Vissenvangster van Haarlem de kinderen mee op een bijzondere ontdekkingstocht langs diverse monumenten in de binnenstad. De wandeling startte om 19.00 uur bij de Hoofdwacht op de Grote Markt en eindigde rond 20.00 uur bij het Noord Hollands Archief met warme chocolademelk.

De wandeling was een groot succes, zeker 50 kinderen namen eraan deel.

 





10 jaar werkgroep Jonge Muggen

Toen de Vereniging Haerlem in 2001 het 100-jarig bestaan vierde, werden er ook enkele feestelijke activiteiten voor kinderen georganiseerd. Deze activiteiten werden goed bezocht, waarmee de kiem werd gelegd voor een nieuwe werkgroep voor de jeugd. De initiatiefnemers realiseerden zich, dat een goede structurele basis essentieel is, d.w.z. er moest contact met scholen worden gezocht. David Beekhuis, Ronald van Eden en Bernadette van Beijeren hebben toen samen met de leerkrachten van groep 6 van de Bos en Vaartschool een educatief programma opgesteld, dat aansloot bij het lesprogramma. Het zou de volgende onderwerpen bevatten: de boekdrukkunst, de tachtigjarige oorlog, de Tweede Wereldoorlog, Haarlem en de sport en de Bavo. In juni 2003 werd Marjorie Vroom benoemd als verantwoordelijk bestuurslid.

Niet alleen door de samenwerking die toen werd opgebouwd met andere Haarlemse erfgoedinstellingen, ook door de medewerking van enkele bekende Haarlemmers, werd dit eerste jaar een succes. Onze activiteiten op het educatieve vlak bleven niet onopgemerkt en al snel volgden meer scholen. Voor elk van hen zetten wij een speciaal programma op.

Maar de grootste voortgang werd geboekt toen de Vereniging Haerlem partner werd van de Haarlemse Erfgoedcoalitie. Deze coalitie was voornemens een educatief programma op te zetten, waaraan zo veel mogelijk erfgoedinstellingen zouden deelnemen. Het nieuwe daaraan was dat het een schoolbreed programma voor de basisschool zou moeten worden met één gemeenschappelijk thema. Dat is het project 'Wie wat bewaart, heeft wat! geworden. Negen instellingen stelden samen een programma op, met daarin voor elke groep een speciaal op de leeftijd afgestemd lespakket. Dit project is in 2008 van start gegaan en is nog steeds succesvol.

De samenwerking in de coalitie beviel zo goed, dat men na de afronding van dit project besloot een educatief programma voor de iets oudere jeugd op te zetten. Begin 2013 is de app StAPPen in de stad gepresenteerd. Met behulp van deze app kunnen kinderen met een smartphone drie Haarlemse legenden op waarheid toetsen. Al lopende door de stad leren ze er niet alleen de weg in kennen, maar maken ze ook kennis met de rijke historie.

De werkgroep Jeugd heeft zich inmiddels de werkgroep Jonge Muggen genoemd. Zij houdt zich niet alleen bezig met bovengenoemde projecten, maar is ook betrokken bij allerlei andere activiteiten. Zoals de Open Monumenten Klassendag, de viering van de Haarlemse stadsrechten, de KinderUniversiteit, speurtochten, workshops en speciale stadswandelingen. Voor de oudste leerlingen van het voorgezet onderwijs heeft de Vereniging Haerlem de Grote Haerlem Mug-prijs ingesteld. Eindexamenkandidaten die een kwalitatief goed profielwerkstuk met als basis geschiedenis hebben geschreven, kunnen meedingen voor deze prijs. Uiteraard heeft de werkgroep ook hiervan de uitvoerende organisatie in handen.

De bezetting van de werkgroep is in de loop der jaren gegroeid naar zeven personen, waarbij niet onvermeld mag worden dat ons lid van het eerste uur Ronald van Eden nog altijd bij de werkgroep betrokken is en graag vertelt over de verzamelingen in de schatkist in de Tademakamer of de bijzonderheden van de zolder in de Hoofdwacht. Met vertrouwen gaan we op naar de volgende 10 jaar!

Marjorie Vroom

 

 

 

 

Verslagen en foto's Jonge Muggen


September 2011 - Open Monumentendagen met jongeren

De Open Monumentendagen van 2011 worden gekenmerkt door een nieuw initiatief in Haarlem: het betrekken van jongeren bij monumenten. Niet alleen werd op vrijdag 9 september voor het eerst de Open Monumenten Klassendag gehouden, op de Monumentendagen zelf was bij de Vereniging Haerlem een leerling van het voortgezet onderwijs actief.

Door medewerking van de Bavo, het Noord-Hollands Archief, de Bibliotheek, Teylers Museum en de Vereniging Haerlem zijn er in Haarlem meer dan 300 leerlingen van vier basisscholen in aanraking gekomen met monumenten. De leerlingen kregen van tevoren in de klas een les (met dvd) over het begrip monument en tijdens het bezoek konden zij aan de hand van een Monumentenkijker – een soort vragenlijst – de bijzonderheden van het monument bekijken en vragen stellen. Na afloop van het bezoek volgt in de klas een creatieve afronding. Op vrijdag kwamen 15 leerlingen van de groepen 7 en 8 van de Molenwiek naar de Hoofdwacht. Het bezoek verliep erg plezierig en de leerlingen toonden zich geïnteresseerd. Het valt te hopen dat dit voorbeeld volgend jaar door meer Haarlemse basisscholen wordt gevolgd.

De landelijke stichting Open Monumentendagen tracht op allerlei manieren jongeren te betrekken bij monumenten. En terecht, jongeren zijn immers degenen die onze zorg voor monumenten straks moeten overnemen. Zo is in Amsterdam ervaring opgedaan met de inschakeling van een jongerengids tijdens de Open Monumentendagen. Dit sprak onze werkgroep aan en wij vonden Carl van Roon, leerling 4gym van het Sancta Maria, bereid als eerste jongerengids in Haarlem aan te treden. Hij was voorbereid om m.n. jongeren de Hoofdwacht ‘in te lokken’. Maar ook ouderen lieten zich graag door hem rondleiden. Hij heeft zich met grote inzet en enthousiasme van zijn taak gekweten, vele bezoekers hebben genoten van zijn uitleg van cachot en geldkist. Hierbij snijdt het mes nu eens echt aan twee kanten: hij kan de bij de vereniging doorgebrachte uren verrekenen met de Maatschappelijke Stageverplichting en wij hebben een fantastische hulp gehad bij de ontvangst van de grote stroom bezoekers – er werden er bijna 2700 geteld! - tijdens deze dagen.

 

 

Fokker, de Vogelman, workshops in de Fokker-week 2011

Daar heb je Fokker, wat een man! Hij vloog met zijn Spin zo maar drie rondjes rond de Grote Kerk. Dat is nu 100 jaar geleden en daarom viert Haarlem een hele week feest. De werkgroep Jonge Muggen wilde aanhaken aan alle festiviteiten en zette met hulp van Caroline van den Bemt een heuse workshop voor kinderen op. Wat een belangstelling kregen we! Aan de eerste workshop namen 16 en aan de tweede liefst 18 kinderen deel. Dat had zelfs nog meer kunnen zijn, maar we zaten met dit aantal echt vol.

In de Tadema Kamer werd het warmer en warmer, en dat ondanks de herfstige weersomstandigheden van zaterdag 27 augustus. Na de introductie van Annelies Homburg, die ons vertelde dat Icarus heel lang geleden al had willen vliegen, zong Paul Marselje – zich zelf begeleidend op gitaar - het Fokker-lied ( *zie de volledige tekst hieronder). En toen ging iedereen, want ook de begeleidende ouders konden zich niet bedwingen, aan de slag om een prachtige vogelman te maken.

Het was de bedoeling dat de kinderen de vliegkunst van hun vogelman zouden testen vanaf het balkon van de Hoofdwacht. Maar dat kon helaas niet doorgaan vanwege de overvloedige regen. Dus werden de kunstwerkjes van de trap in de hal afgegooid en dat was wel zo mooi. Na afloop van de workshop trokken we naar de Bavo, en konden we zien hoe de echte Spin eruit zag. Het feit dat Antonie een fiets kreeg voor zijn dappere prestatie, vonden de kinderen onbegrijpelijk. De burgemeester had hem eigenlijk een vliegtuig moeten geven.

Deze eerste intensieve samenwerking tussen de werkgroep Jonge Muggen en de werkgroep Lezingen & Excursies is geslaagd te noemen. Gezien de vele positieve reacties van ouders en grootouders, zijn wij niet de enigen die er zo over denken. Zelfs enige tijd later kwam er nog een jongen de Hoofdwacht binnen om zijn vader de trap te laten zien! Marjorie Vroom

*
DAAR HEB JE FOKKER

Tekst en muziek: Bert Bouquet, Vincent Lamers, MZK 1995 (Haarlem 750 jaar stadsrechten) en Paul Marselje

Refrein:
Hé kijk uit, daar heb je Fokker
Hij is met zijn helse machine aan het werk
Hé kijk uit, daar heb je  Fokker,
Hij vliegt met zijn Spin
Drie rondjes rond de Grote Kerk

1. Hij was niet de slimste van de klas:
Een rapport vol met drieën en met vieren.
Hij was de leraar vaak tot last,
Want hij zat de hele dag te klieren.
Hij speelde veel liever met zijn zelfgemaakt trein,
Of met de modellen van zijn vliegmachien
Hij droomde heel vaak
Dat hij een vliegenier zou zijn
Dan vloog hij van de aarde naar de maan misschien.

Refrein

2. In de Duitsland kreeg hij later les
Hoe je auto’s  goed moest repareren.
Maar dat werd geen groot succes,
Want ze hadden hem daar niks te leren.
De leraar riep heel boos:
Heb jij je huiswerk niet gedaan?
Hij is toen weer naar een andere school gegaan.
Hij droomde veel liever
Dat hij vliegenier zou zijn,
Dan vloog hij van de aarde naar de maan misschien.

Refrein

3. Hij maakte toen zijn  eerste vlucht
In ’t vliegtuig van zijn jongensdromen.
Hij bleef heel even in de lucht,
En vloog toen in twee grote bomen.
Maar hij ging door en kreeg het vliegtuig in de hand:
Hij vloog als eerste vlieger – op zijn kop!
En stond daardoor in de Haarlemmer Courant:
Fokker vliegt rond de kerk, dus pas goed op!

Refrein

 

 

Erfgoedproject in combinatie met BIK-kunstenaar

Leerlingen van basisschool De Klipper locatie Sluiswijk uit IJmuiden doen deze maand een schoolbreed erfgoedproject, aangevuld met kunstzinnige activiteiten onder leiding van een BIK-kunstenaar. De school koos voor cultureel erfgoed, omdat uit de nulmeting in de ICC-cursus bleek dat hier (te) weinig mee werd gedaan. Tijdens een ‘speeddate’ middag in de ICC-opleiding maakten ze vorig jaar kennis met het project ‘Wie wat bewaart, heeft wat’.

‘Wie wat bewaart, heeft wat!’
Dit project is gemaakt door een samenwerkingsverband van negen Haarlemse erfgoedinstellingen onder de naam Erfgoededucatie Haarlem: Frans Hals Museum, Teylers Museum, Archeologisch Museum, historische vereniging ‘Haerlem’, Grote of Sint Bavokerk, Stadsbibliotheek Haarlem en Omstreken, Historisch Museum Haarlem, Noord-Hollands Archief en ‘t Dolhuys. Het doel van het project is leerlingen kennis te laten maken met de erfgoedinstellingen van Haarlem, interesse op te wekken voor het verleden en hen bewust te maken van het belang van bewaren. Alle klassen doen een voorbereidende les op school, bezoeken dan een erfgoedinstelling en sluiten af met een gezamenlijke eindpresentatie.

‘De ouders en kinderen hebben enthousiast gereageerd op de excursies. Het bezoek aan de Bavokerk en de Hoofdwacht van groep vier was fantastisch. De kleuters hebben hun ogen uitgekeken in het Teylers Museum en kwamen eigenlijk tijd tekort. In het Historisch Museum waren bevlogen vrijwilligers aan het woord.’ aldus de ICC-ers.

Begeleidende beeldende activiteiten
Op initiatief van de beide ICC-ers van de school, Dineke Sanders en Sacha Kurvink, is bewust gekozen om hierbij samen te werken met een BIK-kunstenaar. Dineke: ‘We zijn op de BIK-site op zoek gegaan naar een beeldend kunstenaar met passende projecten. We vonden een kunstenares uit Groningen: Gea Koopman. Zij bedacht voor elke klas activiteiten die bij het subthema pasten. Zij kwam met originele ideeën en heeft actief meegedacht. De kinderen hebben genoten van haar lessen en zijn trots op het resultaat.’

Alle activiteiten van de groepen met de kunstenares op een rij gezet: groep 1-3 ging graven naar schatten en maakte fotogrammen; groep 4 beschilderde 'monumentenglaasjes'; groep 5 ging dagboeken inbinden en versieren; groep 6 fotografeerde bijzondere eigen voorwerpen, waarvan een echte catalogus is gemaakt; groep 7 maakte collages van fantasiewezens en groep 8 maakte verhalenkastjes.

Slimme Flitssubsidie
De ICC-ers hebben voor deze uitbreiding van een bestaand project flitssubsidie aangevraagd bij de provincie Noord-Holland. Als eigen bijdrage voerden zij de leskist van ‘Wie wat bewaart, heeft wat!’ en de vervoerskosten op. De gevraagde subsidie was voor de kunstenares en bijkomende materialen. Dineke: ‘In het budget hadden we ook geld vrijgemaakt voor bronnenmateriaal. We beschikken nu over prachtige boeken met als onderwerp onder andere cultureel erfgoed en musea. Ook hebben we een enorme mobiele presentatiewand kunnen aanschaffen waarmee we tweedimensionale materialen mooi tentoon kunnen stellen.’

Nieuwsgierig naar de projecten van Gea Koopman? Kijk dan op www.kunstenaars.nu.
Wilt u meer weten over het schoolbrede erfgoededucatieproject ‘Wie wat bewaart, heeft wat?’ Bel Aureen Harthoorn, Stadsbibliotheek Haarlem, 023-5115300 of Annabella Meddens, Noord-Hollands Archief, 023-5172700 of kijk op wiewatbewaartheeftwat.nl
NB: Op woensdag 19 mei a.s. is er van 14-15 uur een docentenmiddag over dit project in de Hoofdwacht, Markt 17 Haarlem.



Het museum van groep 4

Op donderdag 15 april 2010 bezocht groep 4 van de Willinkschool uit Bennebroek de Hoofdwacht en de Bavo. Nadat alle groepen de Haarlemse erfgoedinstellingen hadden bezocht, vond op school de eindpresentatie plaats. Trots lieten de kinderen aan hun ouders, broertjes en zusjes en verdere belangstellenden zien wat ze hebben geleerd van het Wie wat bewaart, heeft wat! – project. De klas van groep 4 was prachtig versierd met ingekleurde tekeningen van de Hoofdwacht en stadswacht Cornelis, en op de tafeltjes lagen de schriftjes met hun eigen geschreven verslag. De foto’s die de begeleiders hadden gemaakt, werden via een groot scherm geprojecteerd.Een greep uit de verslagjes:

  • toen ik de schatkist zag vond ik hem heel mooi
  • in die mooie kamer wou ik wel wonen
  • we zagen een meneer met een grote sleutel
  • als mensen naar doen moeten ze een nachtje in het cachot zitten
  • als de wachters zich verveelden schreven ze hun namen in de luiken
  • we hebben gehoord over een wachter die Cornelis heette
  • we zagen ook al de poorten en we hebben geleerd dat de Amsterdamse Poort er nog is
  • alleen jammer dat we geen twee koekjes kregen …


O, wat is het leuk in de Hoofdwacht

‘Nu zijn we in de tekening!’ Dat riepen kinderen van de Braambosschool uit Hoofddorp uit toen ze de Hoofdwacht binnenkwamen voor hun bezoek in het kader van het ‘Wie wat bewaart, heeft wat!’- project. De kleurplaat van het gebouw, die in de leskist zit, begint voor ze te leven. Vol spanning horen ze het verhaal van de stadswachten en de gevangenis. ‘Als je daarachter kijkt, moet je afwassen, hoor’. Ook raken ze vertrouwd met de waarde van ‘bewaren’. Albums met lucifermerken, oude plaatjes van filmsterren (‘bent u nog steeds verliefd op Doris Day, meneer? U hebt zo’n rood hoofd’), speldjes op een kussen, oude foto’s, een kous die gebreid is door een oma van een oma , en dat alles uit een geheimzinnige kist waarvan het slot heel moeilijk is te vinden. Zo ontdekken kinderen van groep 4 – en niet te vergeten de vele volwassenen die de kinderen begeleiden - uit heel Haarlem, maar ook uit de omstreken, de Hoofdwacht. En wie er nu niet bij kon zijn, die wordt wel meegesleept als de deur openstaat. Want: neem gerust je ouders mee, je weet nu zo veel van het gebouw, dat jij er ook de gids mag zijn.



Kinderuniversiteit

Ja, een kinderuniversiteit, die hebben we ook in Haarlem! Bestemd voor leergierige, gemotiveerde kinderen van groep 7 uit het primair onderwijs, die de wil en de wens hebben om gedurende een schooljaar 24 zondagen aan een programma deel te nemen. De programma’s en vakken beslaan vele onderwerpen, zoals natuur en milieu, techniek, recht, gezondheidszorg, etc. Maar – en terecht - ook ‘Haarlem toen en nu’. Op zondagmorgen 7 februari 2010 kwamen 14 eerstejaars leerlingen naar de Hoofdwacht om er over de vroegste geschiedenis van de stad en de schutterij te horen. Met een speurtocht in de hand werd ook uitgebreid kennis gemaakt met de Hoofdwacht en alle interessante voorwerpen die daar bijeen zijn gebracht. Nieuwsgierigheid bracht hen ten slotte naar de zolder. Er was zelfs interesse voor de bakjes met plantjes, die die dag op de trap stonden: ‘waar zijn die voor, mevrouw?’ Helaas, dat wisten wij zelf ook niet….



Bekroning voor Haarlems erfgoedproject!

Op 10 oktober 2009 heeft de Historische Vereniging Holland op haarjaarcongres in Haarlem de Holland-prijs 2009 toegekend aan de Historische Vereniging Haerlem vanwege haar aandeel in het Wie wat bewaart, heeft wat! - project. De Holland-prijs wordt jaarlijks uitgereikt aan een historische vereniging die zich van andere verenigingen onderscheidt. Het thema voor de prijs van 2009 was erfgoededucatie.

Een deskundige jury, bestaande uit vertegenwoordigers van Erfgoedhuis Zuid-Holland, Cultureel Erfgoed Noord-Holland, en bestuursleden van de Historische Vereniging Holland, hanteerde o.a. als criteria dat het voor de prijs ingediende project in samenwerking met het onderwijs diende te zijn opgezet, dat er een goede verhouding tussen actief en receptief leren en tussen binnen- en buitenschools leren moest zijn, en dat het project voldoende inbedding in het lesaanbod van de school moest hebben.

De Historische Vereniging Haerlem werd als winnaar uitgeroepen omdat het Wie wat bewaart, heeft wat! - project deel uitmaakt van een volledige leerlijn erfgoededucatie voor Haarlemse basisscholen, waardoor de inbedding in het schoolcurriculum gegarandeerd is. Maar ook omdat de leerlijn is samengesteld door een groot aantal Haarlemse erfgoedinstellingen. Het deelproject voor groep 4, kinderen dus van 7 à 8 jaar oud, wordt gezien als een bijzondere uitdaging, die weinig historische verenigingen aandurven. Onze vereniging deed dat wel, en op een manier die bij leerkrachten en leerlingen enthousiast ontvangen werd.

In de mondelinge toelichting werd ook nog aangehaald dat ‘als de kinderen in de Hoofdwacht zijn geweest, ze het verhaal zelfs aan de ouders kunnen overbrengen’. De prijs betekent een enorme stimulans voor allen die dit erfgoedproject verzorgen. Niet alleen voor onze eigen werkgroepleden, maar ook voor alle medewerkers van de acht andere erfgoedinstellingen. De werkgroep Erfgoededucatie Haarlem buigt zich nu over een nieuwe uitdaging: een project voor het voortgezet onderwijs.

Marjorie Vroom
Zie ook:wiewatbewaartheeftwat.nl





Klik hier voor meer foto's van de kinderwandeling.

Verslagen Jonge Muggen
In de afgelopen jaren hebben we veel gedaan, bijvoorbeeld:


Scholen op bezoek bij de Vereniging Haerlem

13 en 14 juni 2016 hebben we weer ruim 70 enthousiaste kinderen van basisschool De Ark op bezoek gehad in het kader van het educatief programma.

De werkgroep jonge muggen heeft het programma voor de Hoofdwacht ontwikkeld. Groepen 3 en 4 van de basisscholen hebben de mogelijkheid om de Hoofdwacht te bezoeken, waarbij verteld wordt over het bijzondere gebouw en de bewoners van vroeger en nu. En natuurijk over bewaren van gebouwen en meer.  Want, wie wat bewaart heeft wat! Meer informatie over het programma: www.wiewatbewaartheeftwat.nl.

De website wordt nu aangepast, de nieuwe flyer ligt al wel in de Hoofdwacht. (of download hem hier)

 

 

 

 

 

 

Op ontdekkingstocht rond de Grote Markt

De twee klassen van groep 6 van de Bosch en Vaart hebben de vijfde en laatste activiteit van dit schooljaar erop zitten. Tijdens de laatste bijeenkomst, op woensdag 26 mei 2004 stond de geschiedenis van Haarlem tijdens de Opstand tegen de Spanjaarden centraal. De kinderen brachten in vier groepen een bezoek aan de Haarlemse Grote Markt en de Grote of Sint Bavokerk.

Onder leiding van twee Haarlemse stadsgidsen keken zij op de Grote Markt vooral goed omhoog om maar niets te missen van de ‘sprekende beelden’ die er te zien zijn. De leerlingen ontdekten zelf dat koeien- en schapenkoppen de functie van de Vleeshal aangeven, dat op het Stadhuis leeuwen de (stedelijke) macht uitdrukken en het beeld van Vrouwe Justitia met haar blinddoek laat zien dat vroeger in het Stadhuis recht werd gesproken.

Er zijn ook verhalen te vertellen over beelden uit de 20e eeuw, zoals Malle Babbe in de Barteljorisstraat en Eva in de tuin van het Hofje van Oirschot. En daar staat ook weer een oud rijm op de gevel waaruit je kunt begrijpen dat mijnheer Van Oirschot wel graag aan iedereen wilde laten weten dat hij de oude mensen in Haarlem een prachtig hofje met woonhuisjes cadeau had gedaan.

Terug op de Grote Markt hebben we de buitenkant van de Bavokerk aan een nader onderzoek onderworpen. De nissen zijn leeg. De katholieke heiligenbeelden zijn er ten tijde van de Beeldenstorm uit verwijderd. Twee beelden wisten de dans te ontspringen. Het zijn Maria met het kind Jezus en ridder Bavo. Stonden ze te hoog of hadden de Haarlemmers er teveel eerbied voor?

 

Na een blik op de tentoonstelling over de Vleeshal en een glas limonade in de Hoofdwacht wisselen de ruim zestig kinderen van programma. In de Bavokerk staan maar liefst vier vrijwilligers klaar om weer nieuwe groepjes kinderen geheime plekken van de kerk te laten ontdekken die andere bezoekers niet te zien krijgen. Langs trapjes gaan we naar het dak en over lange houten planken bovenover de kooromgang waar de vleermuizen huizen en waar nog de inslag te zien is van Spaanse kogels uit 1573 toen Haarlem belegerd werd en ingenomen.

Iets lager kun je door de nissen van de kooromgang de hele kerk overzien en ook de vele namen die generaties bezoekers op de muur achterlieten maken indruk. Beneden boeien de grafstenen het meest, waaronder het graf van de bekende schilder Frans Hals. In een diepe ‘knekelput’ liggen oude mensenbotten zomaar door elkaar, en middenin de kerk is het graf van het jongetje dat altijd brutaal was tegen zijn moeder. Menig brutaal kind kreeg de waarschuwing dat zijn handen ook boven het graf zouden groeien wanneer hij brutaal was. Aan de verhalen kwam pas een einde toen iemand een koperen plaatje op het graf bevestigde.

Dit was de vijfde en laatste activiteit die de Vereniging Haerlem organiseerde voor de Bos en Vaartschool waarbij de geschiedenis van de stad Haarlem centraal stond. In het volgend schooljaar is de Veronicaschool aan de beurt.

 

 

 

 

 

Haarlem in oorlogstijd

Hoe krijg je een groep kinderen, zittend op een houten vloer, een uur lang stil? Door ze te laten luisteren naar echt gebeurde verhalen, verteld door mensen die daarbij zelf een belangrijke rol hebben gespeeld.Op woensdagmorgen 21 april 2004 gingen de twee zesde groepen van de Bos- en Vaartschool voor de vierde keer op pad om op een alternatieve manier kennis te nemen van een periode uit de Haarlemse geschiedenis. Dit keer ging het over de Duitse bezetting van ons land en vooral over het verzet daartegen in de jaren 1940-1945.

Drie verzetstrijders, de heer Beeman, mevrouw Dekker en later ook de heer Cohen vertelden over hun spannende, maar gevaarlijke werk, waarmee ze probeerden de Duitsers zo veel mogelijk dwars te zitten. Het maken van valse persoonsbewijzen en voedselbonnen, het typen en stencilen en verspreiden van illegale blaadjes, het helpen van onderduikers en Joodse mensen en het plegen van aanslagen op bruggen, spoorwegen en soms op foute landgenoten.

De kinderen hadden veel vragen voor de drie sprekers en ze namen af en toe het verhaal over door te vertellen dat hun opa ook een roerige oorlogstijd had meegemaakt. Zo was er een opa uit een rijdende trein gesprongen omdat hij niet in Duitsland wilde gaan werken. De kinderen hadden zich goed op hun bezoek voorbereid. Het uur was om voordat ze het wisten.


Na de limonade en de cake brachten de kinderen een bezoek aan het Corrie ten Boomhuis in de Barteljorisstraat, waar sinds 1837 een klokkenwinkel is gevestigd. In deze winkel tikte ook een sociaal bewogen hart. De familie ten Boom, vader Casper en zijn dochters Betsie en Corrie, boden met gevaar voor eigen leven hulp aan mensen die in nood verkeerden. De Béjé, zoals het huis werd genoemd, werd centrum van ondergrondse activiteiten. De kinderen kregen eerst, in de huiskamer, het levensverhaal van Corrie ten Boom en haar familie te horen. Hoe zij door verraad werden gearresteerd en weggevoerd naar de gevangenis.

Casper, zijn dochter Betsie en ook zijn beide zoons Willem en Christiaan overleefden hun gevangenschap niet. Corrie keerde na de oorlog terug uit het concentratiekamp Ravensbrück en had nog een zeer actief leven, eerst in Nederland en daarna over de hele wereld.

In de slaapkamer, waar het bed van Corrie stond, was een schuilplaats gemaakt, waar onderduikers zich konden verstoppen als er gevaar dreigde. Tijdens de overval stonden er zes mensen, vier Joden en twee verzetsstrijders, twee en een halve dag in deze kleine ruimte, voor ze bevrijd werden door twee goede politiemensen. Na de oorlog is het huis ingericht als museum.

 

Er is ook een film gemaakt “De Schuilplaats” (The hiding place), waardoor de familie te Boom wereldwijd bekend is geworden. Het museum krijgt dagelijks bezoek uit de hele wereld, maar het zijn vooral de Amerikanen die de weg naar de Barteljorisstraat weten te vinden. Toen de kinderen het pand verlieten stond er alweer een groep Amerikaanse bezoekers klaar.

Werkstukjes Haarlem in oorlogstijd

 




Haarlems beleg - geen honden en katten

Waarom zaten er in de zomer van het jaar 1573 geen blaadjes aan de bomen? Waarom waren er dat jaar geen honden en katten en andere huisdieren, ja zelfs geen vogels en ratten, in de stad Haarlem te bekennen? Leerlingen van de Bos en Vaartschool hebben tijdens de derde jeugdexcursie van de Vereniging Haerlem geleerd wat daar achter zit.

Bies van Ede, schrijver van het boek “Gebakken rat en beukenblad” nam de leerlingen mee naar de Tachtigjarige Oorlog. Hij vertelde dat Haarlem werd belegerd door de Spanjaarden en dat er geen voedsel meer in de stad te vinden was. De Haarlemmers hadden alles wat eetbaar opgegeten. Niet het veel sterkere- en goed getrainde leger van Don Frederik overwon de Haarlemmers, maar de honger dwong hen tot overgave.

Bies wist met zijn verhaal de kinderen bijna een uur lang te boeien en maakte daarbij steeds de vergelijking met de tijd waarin we nu leven. “Doen de Amerikanen nu niet hetzelfde als de Spanjaarden tijdens de 80-jarige oorlog, laten zien wie de sterkste is?” en “Wij vinden het toch ook niet leuk als we heel veel belasting moeten betalen en altijd moeten doen wat een ander zegt? Kan je begrijpen dat de mensen kwaad werden en de boel kort en klein sloegen tijdens de Beeldenstorm?”

Hij maakte door zijn manier van vertellen het voor kinderen toch moeilijk te begrijpen godsdienstige- en politieke conflict met Spanje in de tweede helft van de 16e eeuw duidelijk. De leerlingen waren goed voorbereid en wisten vaak enthousiast de juiste antwoorden op zijn vragen te geven. Het uur was om voordat ze het wisten.

Na de pauze werd er van groep gewisseld en gingen de kinderen naar het Archeologisch Museum. Maar niet voordat Bies had gewezen op enkele herinneringen aan de 80-jarige oorlog, die nu nog te vinden zijn rondom de Grote Markt: de kogel in het Huis met de kogel op de Oude Groenmarkt en het ontbreken van de beelden die ooit de Grote Kerk sierden. “Kijk maar, je kunt nog zien waar de beelden hebben gestaan”.


In het museum vertoonden Heleen Borgwat en Tanja van der Zon een diaserie die nog eens laat zien hoe belangrijk eten en drinken was voor de mensen is en hoe wij nu weten wàt ze vroeger hebben gegeten en gedronken. De diaserie laat ook zien wat er overbleef van het eens zo mooie kasteel Huis ter Kleef na het vertrek van de Spanjaarden. De kinderen sloten de morgen af met een speurtocht door het museum langs de verschillende vitrines. Daarbij werd de Spaanse helm en de ingeslagen hondenschedeltjes (het bewijs van hoe hoog de hongersnood moet zijn geweest) niet vergeten.

 

 

Haarlem en de Sport ofwel sportieve jonge muggen

Sport is belangrijk voor Haarlem. We hebben iedere twee jaar de honkbalweek, een van de oudste voetbalclubs van Nederland, de Koninklijke HFC en de judoka's van sportschool Kenamju behoren tot de Europese top. Dan zouden we bijna de bekendste sporter van Haarlem vergeten. In februari 1988 stond Haarlem op zijn kop toen de schaatster Yvonne van Gennip maar liefst drie keer goud won bij de Olympische spelen van Calgary.

Van Gennip heeft haar ijzers inmiddels in het vet staan, maar samen met sportpresentator Mart Smeets wilde ze de leerlingen van groep 6 van de Bosch en Vaartschool alles vertellen over haar sportieve verleden en dat aan de stad Haarlem.

Op een woensdag in november 2003 gingen we naar het Historisch museum. Daar was een voorstelling over Pim Mulier. Mart Smeets en Yvonne van Gennip waren er ook. Wij gingen eerst met Mart en Yvonne mee en toen gingen we een film kijken over Yvonne, want zij is een best beroemde schaatser. Ze heeft drie keer achter elkaar een gouden medaille gewonnen en ze vertelden er ook nog een verhaal bij." (Alexander)

,,We waren met de hele klas naar het historisch museum geweest. Als eerste gingen we vanuit school in een rij naar buiten. Toen we daar kwamen, hingen we onze jassen op en gingen we een film kijken over Yvonne van Gennip." (Kim van Geijlswijk)

,,We gingen weer een keer op excursie. Dit keer naar het historisch museum, toen we er waren werd er eerst nog van alles verteld. Daarna werden we in twee groepen gesplitst, de ene groep kreeg een rondleiding en de andere ging een filmpje kijken met Yvonne van Gennip en Mart Smeets. Het filmpje ging over de Olympische spelen waar Yvonne haar drie gouden medailles heeft gewonnen. Het was heel leuk, alles ging over Yvonne maar ineens kwam Mart Smeets in het beeld bij het journaal. Aan het einde van de film mocht je een handtekening vragen." (Tessa)

,,En over Pim Mulier dat hij voetballen, schaatsen, cricket, kaatsen, hockey tennis en een wandelclub naar Nederland heeft gebracht. In de eerste kamer kon je zien wat Pim Mulier's hobby's waren. En dat waren schilderen, voetballen en je kon zien hoeveel medailles hij had. Ik heb ze niet geteld, maar het waren er veel." (Sabet)

,,We kregen daar ook een blad met vragen over Pim Mulier. Dat vond ik ook leuk. Want je kon toen door het hele museum lopen om de antwoorden te zoeken. We kregen toen een rondleiding van een meneer die heeft ons alles geleerd over Pim Mulier en over alles wat hij heeft opgericht."

,,In de eerste zaal zagen we tekeningen en alle kleding van het oude H.F.C.. En in de tweede zaal kon je spelletjes doen. Je kon puzzels maken en de tijd opnemen met een stopwatch."(Remo)

,,Daarna gingen we naar een kamer en daar konden we allemaal spelletjes doen zoals, heel erg diep graaien in een soort bak en dan moest je raden wat je voelde en er waren ook nog een paar andere spelletjes. Daarna gingen we drinken en cake eten en toen liepen we weer terug naar school." (Hella)

 

 

Bezoek basisschool De Molenwiek

 

 

 

 

 

 

 

De uitvinding van de Boekdrukkunst

"We gingen lopen naar de stadsbibliotheek. Toen gingen we helemaal naar boven waar je eigenlijk niet mag komen, maar wij wel!" (Hella)

"Een mevrouw begint te vertellen over Laurens Janszoon Coster. Misschien heeft hij helemaal niet bestaan! Na het hele verhaal mochten we naar de boeken op de tafel kijken. Met de hand geschreven, in één keer gedrukt of met allemaal losse lettertjes. Er lag ook een stamboom bij met de naam van Coster er ook op. De mevrouw zie dat het een valse stamboom is! Maar waarom?" (Lisa van Dijk)

"Zo'n 200 jaar geleden wilde Haarlem ook een geleerde hebben waar ze trots op konden zijn. In Haarlem moest dat natuurlijk Coster worden! De man die de boekdrukkunst had uitgevonden! Intussen hadden de geleerden van de andere steden ruzie gekregen. De een dacht dat Coster bestaan heeft, de ander vond dat er te weinig bewijs was. De geleerden die voor Coster waren maakten valse stambomen en boeken die zogenaamd door Coster gedrukt waren." (Lisa van Dijk)

"Dat gebeurde dus zo: hij snee zijn eerste letters van zijn kinderen in een boom en dat was de A. En toen floep, daar viel het a'tje uit de boomstam en viel toen op de grond! En daar lag een afdruk en dan kan er wel 10.000 van worden gemaakt! (Luuk)

"Maar de mensen weten niet zeker of Coster wel heeft bestaan. Ze weten wel zeker dat Gutenberg heeft bestaan want we hebben 50 bijbels gevonden met zijn naam er onder. En er staat ook dat Gutenberg geld heeft gekregen van Fust de knecht van Coster. Want we weten dat Fust een goudhandelaar was." (Saramijn)

"Maar nu weet bijna iedereen dat Johannes Gutenberg, twee jaar eerder de boekdrukkunst heeft uitgevonden. En dus het verhaal dat Fust de letters heeft gestolen onzin is." (Barry)

"Bij sommige boeken waren ze helemaal geschreven bij anderen waren ze in een keer afgedrukt dan werd het gesneden in hout en daar deden ze dan inkt op, dan drukten ze het af op papier." (Yacinth)

"En er waren 2 pagina's die heel oud waren en heel zeldzaam. En we hebben geleerd dat bijna zeshonderd jaar geleden de boekdrukkunst kwam. Er was ook een heel dik boek bij over de bijbel en dat was met de hand geschreven."(Sabet)

"Daarna zijn we naar de Hoofdwacht geweest. Ik heb daar niet zo veel gezien want we bleven heel kort. Ik heb wel een drukpers gezien en allemaal lettertjes en ook allemaal foto's. En we hebben ook nog cake gegeten, mmmm." (Saramijn)

"Een klein museumpje en daar kregen we cake en limonade. Het was wel een heel leuk museumpje. Er was een ook boekje met een glazen knikkertje. Er en waren oude munten en er waren oude pijpjes."(Remo)

"Ik vind het wel gek, zo'n boek met een stuiter erin. En er was ook een boek die is wel een meter lang. En er waren ook een oude sigaar en er waren allerlei oude boeken. " (Miriam)

"Boven waren piepkleine boekjes en schilderijen. Er was ook een fotograaf die maakte de hele tijd foto's. Nadat we alles hadden bekeken en na de limonade en de cake gingen we weer door de hozende regen verder."(Tessa)

"Beneden was er een kist met allemaal geld erin. Dat was voor het onderhoud. En buiten regende het keihard. Het was echt hondenweer."(Maartje)

"Daarna gingen we naar het Teylers Museum. Daar moesten we een kwartier wachten, want de mevrouw was het vergeten. In het Teylers Museum gingen we een soort speurtocht doen. Als laatste was er een woord uitgekomen en dat woord was: Enschedé."(Kelly)

"Daarna gingen we een opdracht maken. Het ging over geld. Je zag een bank van bankbiljetten enz."(Belle)

"En er lang een kamer met stenen. En er ging heel mooi licht branden.'' (Olwen)

"Toen we daar waren, zag je ook heel veel geld, wel heel oud geld. Toen zag ik heel veel kinderen bij iets staan. Dat was een TV daar zag je een trucje van een goochelaar, en dan liet hij ook zien hoe hij het trucje uitvoert. (Naut)