EEN NIEUWE PAREL IN OUD-HAARLEM

 

Deels verscholen achter een enorme treurbeuk staat in de tuin (de Hortus Medicus) van het Stedelijk Gymnasium aan het Prinsenhof een tempeltje. Het staat er, afgesloten door een hek, kaal en desolaat bij. Weinigen zullen weten waarom dit tempeltje in classicistische stijl - ooit nog gebruikt als fietsenhok - daar staat en zelfs een naam draagt: de Vredestempel.

Wat wij doorgaans de Vrede van Münster noemen, wordt elders in Europa aangeduid met de naam Westfaalse Vrede. De Vrede van Westfalen bestond uit een serie van vredesverdragen en maakte niet alleen een eind aan de Tachtigjarige Oorlog, maar bovendien aan de Dertigjarige Oorlog in het Heilige Roomse Rijk. De betekenis voor de verhoudingen in Europa was buitengewoon groot. Zo verloren de Habsburgers een groot deel van hun macht; er ontstond religieuze verdraagzaamheid. De Republiek der Zeven Verenigde Nederlanden werd door middel van het op 15 mei 1648 in Münster getekende verdrag als zodanig erkend. Uiteindelijk leidden de verdragen ook tot het ontstaan van Pruisen en Oostenrijk.

Toen de vrede officieel in de Republiek werd afgekondigd, was dat op veel plaatsen aanleiding voor indrukwekkende manifestaties. In Haarlem tot de oprichting van de Vredestempel. Dat was niet toevallig: de Haarlemmers speelden een vooraanstaande rol bij de introductie van de beginselen van de klassieke oudheid in het bouwen. Bekend is dat Lieven de Key en predikant-historieschrijver Samuel Ampzing beiden hun woning aan het Prinsenhof hadden. Ook werd toen al met nadruk gewezen naar de roemrijke Haarlemse geschiedenis, zoals de verovering van Damiate en de uitvinding van de boekdrukkunst. Het ontwerp van de tempel wordt nog altijd toegeschreven aan Jacob van Campen, hoewel ook andere kandidaten daarvoor in beeld zijn.

Dit fraaie gebouwtje mag wel wat meer in de aandacht komen, vonden de Haarlemmers Marion Reulen en Raimond Dufour. Bij nasporing bleek dat er een diepgravende studie naar de tempel bestaat van de hand van de architecten Hilde de Haan en Ids Haagsma. Zie daarvoor dit document.
Daaruit blijkt, dat de tempel is voorzien geweest van muurtekeningen, onder andere van de hand van Jacob van Campen. Sporen van de oorspronkelijke tekeningen zijn niet aangetroffen, waarschijnlijk waren ze ook niet op de muur aangebracht, maar op losse panelen, bijvoorbeeld om ze te kunnen opbergen in de winter.

Het zou toch prachtig zijn deze parel achter het Stadhuis in oude luister te herstellen. De initiatiefnemers hebben daarvoor een comité in het leven geroepen, waarbij ook de gemeente, eigenaar van het gebouwtje, is betrokken. Het project wordt mede gesponsord door het fotobedrijf Coloron in de Waarderpolder. Zij waren bereid van de oorspronkelijke afbeeldingen foto's te maken die op panelen in de nissen passen. Op zondag 5 juni jl. zijn deze panelen door wethouder Jur Botter ingewijd. Is het niet een mooi idee volgend jaar op bevrijdingsdag te vieren dat de gehele restauratie  is afgerond?

 

Noot: het Escahier over de Vredestempel is voor 7 euro te koop bij Boekhandel De Vries te Haarlem.



Marjorie Vroom
Peter van Wingerden